Blincar a lo conteniu
Ista traducción ye en beta: puet haber frases sin traducir u erratas.Reportar en Feedback

A1 · Unidad 1

Comidas d'o día (otorduak)

~10 min

Cada minchada d’o día tiene o suyo nombre en euskera, y conoixer-los t’aduyará a charrar d’a tuya rutina diaria. I hai amás una minchada especificament vasca que en aragonés no tiene equivalent dreito: o hamaiketako.

As cinco minchadas d’o día

EuskeraAragonésQuán
gosariaalmorzarmaitín
hamaiketakoaalmuerzo de meya maitínenta las 11h
bazkariaminchada (a prencipal)13h-14h
askariabrendiellatardi
afariacenanuei

Hamaiketakoa literalment ye “o d’as once” (hamaika = once). Ye a pausa tipica vasca a meya maitín: un pintxo, un café u un zurito con bella cosa. No ye un almorzar fuerte ni una minchada; ye bella cosa intermeya que se fa en o carrer, en a taberna, con compañers de treballo u cuadrilla.

Verbos: jan, edan y os especificos

EuskeraAragonés
janminchar (cheneral)
edanbeber
gosaldualmorzar
bazkalduminchar (a o meyodía)
afalducenar

I hai verbos especificos ta cada minchada (igual que l’aragonés “almorzar / minchar / cenar”). En A1 los reconoixerás més que no los conchugarás — por agora ya prou con saber que existen.

Fambre y set

Ta dir “tiengo fambre” / “tiengo set” en euskera no s’emplega o verbo “tener” (como en aragonés u francés), sino o verbo izan (“ser”):

  • Gose naiz. — Tiengo fambre. (literal: “soi fambriento/a”)
  • Egarri naiz. — Tiengo set. (literal: “soi setiento/a”)
  • Maialen gose da. — Maialen tiene fambre.
  • Gu egarri gara. — Nusatros tenemos set.

Ista construcción te puede sosprender. En euskera, as sensacions fisicas como fambre, set, suenio s’expresan a sobén con izan + achetivo, como si estasen un estau de ser. Lo veyerás tamién con logura naiz (tiengo suenio). Pero: “tiengo fredo” no sigue iste patrón — se diz hotzak nago, con egon.

Frases tipicas

  • Goizean gosaria hartzen dut. — Por o maitín almuerzo (literal: “prengo l’almorzar”).
  • Hamaiketakoa egiten dugu lankideekin. — Femos o hamaiketako con os compañers.
  • Etxean bazkaltzen dut. — Mincho en casa.
  • Afari ona prestatu dugu. — Habemos parau una buena cena.
  • Gose naiz, zer dago jateko? — Tiengo fambre, ¿qué i hai ta minchar?

Nota cultural: as horas d’as minchadas en Euskal Herria gosan estar parixidas a o resto d’a peninsula: almorzar lugo, hamaiketako enta las once, bazkaria enta las 14h-15h, brendiella enta las 18h, cena a las 21h u més tardi.

Ejercicios

"Bazkaria" significa…

¿Cómo se diz "l'almuerzo de meya maitín" (a pausa d'as 11)?

Minchar (verbo) = .

Beber (verbo) = .

Tarcheta 1 de 13

Empareya cada parola con la suya traducción.