Bizimodu osasuntsua eta ingurumena — vida sana y medio ambient

Parlar d’estilo de vida y medio ambient ye un bloque clasico de l’A2: se mestura vocabulario nuevo con frases d’obligación y consello (behar dugu, komeni da, garrantzitsua da) que ya fas servir dende l’A1.

Habitos saludables

Castellán	Basco
Fer esporte	kirola egin
Caminar / paseyar	paseatu / ibili
Correr	korrika egin
Ir en bici	bizikletaz ibili
Minchar fruita y verdura	fruta eta barazkiak jan
Beber augua	ura edan
Dormir bien	ondo lo egin
Fumar	erre
Beber alcol	alkohola edan
No abusar d’a sal	gatzaz ez abusatu

Frases tipicas:

• Kirola egiten dut astean hiru aldiz. — Faigo esporte tres vegadas a la semana.
• Erretzeari utzi diot. — He deixau de fumar.
• Ez dut alkoholik edaten astegunetan. — No bebo alcol entre semana.

Frequencia: X aldiz

Pa decir “X vegadas” fas servir a formula numero + aldiz:

Castellán	Basco
Una vegada a o día	Egunean behin
Dos vegadas a la semana	Astean bi aldiz / birritan
Tres vegadas a o mes	Hilean hiru aldiz
Muitas vegadas	Askotan
A vegadas	Batzuetan
Poquetas vegadas	Gutxitan
Nunca	Inoiz ez

Medio ambient — ingurumena

Castellán	Basco
Medio ambient	ingurumena
Naturaleza	natura
Contaminación	kutsadura
Vasura	zaborra
Reciclar	birziklatu
Reducir	gutxitu / murriztu
Reutilizar	berrerabili
Enerchía renovable	energia berriztagarria
Cambio climatico	klima-aldaketa
Calentamiento global	berotze globala

Os contenedors

Color habitual	Basco	Pa qué
Azul	edukiontzi urdina	papera / papel
Amariello	edukiontzi horia	plastikoa / plastico
Verde	edukiontzi berdea	beira / veire
Marrón	edukiontzi marroia	organikoa / organico
Gris	edukiontzi grisa	hondakinak / resta

Frases útils pa opinar

• Garrantzitsua da birziklatzea. — Ye important reciclar.
• Komeni da kirola egitea. — Convién fer esporte.
• Beharrezkoa da kutsadura gutxitzea. — Ye necesario reducir a contaminación.
• Ez dut uste plastikoa ona denik. — No creigo que o plastico sía bueno.

Istas estructuras (-tzea + adjetivo + da) son a formula A2 pa “ye important / convién / ye necesario fer X”. Las treballaremos a fundo en a unidat 4.

Vida d’o vico

Castellán	Basco
Vico	auzoa
Vecín/a	bizilaguna
Asociación	elkartea
Voluntariau	boluntariotza
Fiestas d’o vico	auzoko jaiak
Participar	parte hartu
Reunión	bilera

Gure auzoan jaiak antolatzeko bilera dago ostegunean. Ainarak parte hartzen du beti.

Mini-texto modelo

Lander auzo-elkarteko kidea da. Astean bi aldiz bilerak antolatzen ditu. Auzoko jaiak prestatzen dituzte, baita boluntariotza-egitasmoak ere: zaborrak biltzeko ekintzak, birziklatzeari buruzko hitzaldiak, eta abar. Berarentzat garrantzitsua da auzoaren bizitza zaintzea.

Nota cultural: as auzo-elkarteak (asociacions de vecins) son una pieza fundamental d’a vida social en muitos lugars d’Euskal Herria. Organizan fiestas, tallers de basco, salidas a o mont y campanyas medioambientals. Participar-ie ye una d’as millors maneras de practicar a luenga en o suyo uso real.