O nivel A2 t’ubre a puerta a charrar de cómo te sientes fisicament: cuan yes malo, qué te fa mal y qué t’ha mandau o medico. A estructura basica que ya conoixes de l’A1 (mina daukat) s’amplía con vocabulario especifico, profesionals sanitarios y dialogos de consulta.
Cómo decir que yes malo
En basco tienes dos formas frecuents:
Gaixorik nago. — Soi malauto/a. (estau puntual, con egon)
Ez nago ondo. — No soi bien.
Min hartu dut. — M’he feito mal.
Gaixotu egin naiz. — M’he meso malo (verbo intransitivo, naiz).
Nota gramatical:gaixorik leva o sufixo -rik (estau), igual que pozik (contento), nekatuta, triste. Recuerda: estau = egon.
Simptomas — formula universal X daukat
Como en l’A1, os simptomas se construyen con eduki (tener):
Aragonés
Euskera
Tiengo calentura
Sukarra daukat
Tiengo tos
Eztula daukat
Tiengo catarro
Katarroa daukat
Tiengo gripe
Gripea daukat
Soi amortiu/da
Zorabiatuta nago
Tiengo ansias
Goragalea daukat
Dolor: mina
O dolor ye un substantivo en basco (mina) y se combina con a parte d’o cuerpo en NONGO (-ko), que actúa como complemento de “qué tipo de dolor”:
parte d’o cuerpo + -ko + mina + daukat
Aragonés
Euskera
Me fa mal a cabeza
Buruko mina daukat
Me fa mal o garganchón
Eztarriko mina daukat
Me fa mal a tripa
Sabeleko mina daukat
Me fan mal as muelas
Hortzeko mina daukat
Me fa mal a espalda
Bizkarreko mina daukat
Me fan mal os piez
Oinetako mina daukat
Atra forma muit frecuent, sobre tot cuan bella cosa te fa mal “agora mesmo”:
Buruak min ematen dit. — A cabeza me da dolor.
En a consulta
Aragonés
Euskera
Qué te pasa? / Qué tienes?
Zer duzu? / Zer gertatzen zaizu?
Dende cuan?
Noiztik?
Te fa mal?
Min ematen dizu?
Prene una pastilla cada ueito horas
Hartu pilula bat zortzi orduro
Descansa
Hartu atseden
Torna en una semana
Itzuli astebete barru
Profesionals y puestos
Puesto / Persona
Euskera
O centro de salut
anbulatorioa
O hespital
ospitalea
Urchencias
larrialdiak
O medico de cabecera
familia-medikua
A enfermera
erizaina
O farmaceutico
botikaria
A farmacia
botika / farmazia
Cita previa
aurretiazko hitzordua
Mini-dialogo
— Egun on. Zer duzu?
— Sukarra daukat atzotik, eta buruko mina ere bai.
— Eztulik?
— Bai, baina ez asko.
— Ondo. Hartu pilula hauek zortzi orduro, eta edan ur asko. Hobeto ez bazaude, bihar etorri berriro.
Nota cultural: en Euskal Herria “botikaria” (farmaceutico/a) contina estando, en muitos lugars chicoz, a primera consulta pa problemas leves: catarros, fizaduras, amportes. A farmacia funciona como filtro antes d’o medico de cabecera.
Ejercicios
Qué significa "Sukarra daukat"?
En a consulta o medico te diz "Zer duzu?". Qué te ye preguntando?