Bizimodu osasuntsua eta ingurumena — vida sana e miei ambient

Parlar de estil de vida e miei ambient ei un blòc classic deth A2: se barrege vocabulari nau damb frases d’obligacion e conselh (behar dugu, komeni da, garrantzitsua da) que ja mènes des deth A1.

Abituds saludables

Castelhan	Basc
Hèr espòrt	kirola egin
Caminar / passejar	paseatu / ibili
Córrer	korrika egin
Anar en bicicleta	bizikletaz ibili
Minjar fruta e verdura	fruta eta barazkiak jan
Béuer aigua	ura edan
Dromir ben	ondo lo egin
Humar	erre
Béuer alcòl	alkohola edan
Non abusar dera sau	gatzaz ez abusatu

Frases tipiques:

Kirola egiten dut astean hiru aldiz. — Hèsqui espòrt tres còps ara setmana.

Erretzeari utzi diot. — È deishat de humar.

Ez dut alkoholik edaten astegunetan. — Non beui alcòl entre setmana.

Frequéncia: X aldiz

Entà díder “X còps” emplegues era formula nombre + aldiz:

Castelhan	Basc
Un còp ath dia	Egunean behin
Dus còps ara setmana	Astean bi aldiz / birritan
Tres còps ath mes	Hilean hiru aldiz
Fòrça còps	Askotan
A viatges	Batzuetan
Pòqui còps	Gutxitan
Jamès	Inoiz ez

Miei ambient — ingurumena

Castelhan	Basc
Miei ambient	ingurumena
Natura	natura
Contaminacion	kutsadura
Escobilhes	zaborra
Reciclar	birziklatu
Redusir	gutxitu / murriztu
Reutilizar	berrerabili
Energia renovabla	energia berriztagarria
Cambiament climatic	klima-aldaketa
Escauhament globau	berotze globala

Es contenedors

Color abituau	Basc	Entà qué
Blau	edukiontzi urdina	papera / papèr
Jaune	edukiontzi horia	plastikoa / plastic
Verd	edukiontzi berdea	beira / veire
Marron	edukiontzi marroia	organikoa / organic
Gris	edukiontzi grisa	hondakinak / rèste

Frases utiles entà opinar

Garrantzitsua da birziklatzea. — Ei important reciclar.
Komeni da kirola egitea. — Convien hèr espòrt.
Beharrezkoa da kutsadura gutxitzea. — Ei de besonh redusir era contaminacion.
Ez dut uste plastikoa ona denik. — Non credi que eth plastic sigue bon.

Aguestes estructures (-tzea + adjetivo + da) son era formula A2 entà “ei important / convien / ei de besonh hèr X”. Es trabalharam a hons ena unitat 4.

Vida deth barri

Castelhan	Basc
Barri	auzoa
Vesin/a	bizilaguna
Associacion	elkartea
Volontariat	boluntariotza
Hèstes deth barri	auzoko jaiak
Participar	parte hartu
Amassada	bilera

Gure auzoan jaiak antolatzeko bilera dago ostegunean. Ainarak parte hartzen du beti.

Mini-tèxte modèle

Lander auzo-elkarteko kidea da. Astean bi aldiz bilerak antolatzen ditu. Auzoko jaiak prestatzen dituzte, baita boluntariotza-egitasmoak ere: zaborrak biltzeko ekintzak, birziklatzeari buruzko hitzaldiak, eta abar. Berarentzat garrantzitsua da auzoaren bizitza zaintzea.

Nòta culturau: es auzo-elkarteak (associacions de vesins) son ua pèça fondamentau dera vida sociau en fòrça pòbles d’Euskal Herria. Organizènen hèstes, talhèrs de basc, gessudes ara montanha e campanhes meientambientaus. Participar ei ua des melhores manères de practicar era lengua en usatge reau.