Bizimodu osasuntsua eta ingurumena — vida sa e medio ambiente

Falar de estilo de vida e medio ambiente é un bloque clásico do A2: mestúrase vocabulario novo con frases de obriga e consello (behar dugu, komeni da, garrantzitsua da) que xa manexas desde A1.

Hábitos saudables

Castelán	Éuscaro
Facer deporte	kirola egin
Camiñar / pasear	paseatu / ibili
Correr	korrika egin
Andar en bici	bizikletaz ibili
Comer froita e verdura	fruta eta barazkiak jan
Beber auga	ura edan
Durmir ben	ondo lo egin
Fumar	erre
Beber alcol	alkohola edan
Non abusar do sal	gatzaz ez abusatu

Frases típicas:

Kirola egiten dut astean hiru aldiz. — Fago deporte tres veces á semana.

Erretzeari utzi diot. — Deixei de fumar.

Ez dut alkoholik edaten astegunetan. — Non bebo alcol entre semana.

Frecuencia: X aldiz

Para dicir “X veces” usas a fórmula número + aldiz:

Castelán	Éuscaro
Unha vez ao día	Egunean behin
Dúas veces á semana	Astean bi aldiz / birritan
Tres veces ao mes	Hilean hiru aldiz
Moitas veces	Askotan
Ás veces	Batzuetan
Poucas veces	Gutxitan
Nunca	Inoiz ez

Medio ambiente — ingurumena

Castelán	Éuscaro
Medio ambiente	ingurumena
Natureza	natura
Contaminación	kutsadura
Lixo	zaborra
Reciclar	birziklatu
Reducir	gutxitu / murriztu
Reutilizar	berrerabili
Enerxía renovable	energia berriztagarria
Cambio climático	klima-aldaketa
Quecemento global	berotze globala

Os contedores

Cor habitual	Éuscaro	Para que
Azul	edukiontzi urdina	papera / papel
Amarelo	edukiontzi horia	plastikoa / plástico
Verde	edukiontzi berdea	beira / vidro
Marrón	edukiontzi marroia	organikoa / orgánico
Gris	edukiontzi grisa	hondakinak / resto

Frases útiles para opinar

Garrantzitsua da birziklatzea. — É importante reciclar.
Komeni da kirola egitea. — Convén facer deporte.
Beharrezkoa da kutsadura gutxitzea. — É necesario reducir a contaminación.
Ez dut uste plastikoa ona denik. — Non creo que o plástico sexa bo.

Estas estruturas (-tzea + adjetivo + da) son a fórmula A2 para “é importante / convén / é necesario facer X”. Traballarémolas a fondo na unidade 4.

Vida do barrio

Castelán	Éuscaro
Barrio	auzoa
Veciño/a	bizilaguna
Asociación	elkartea
Voluntariado	boluntariotza
Festas do barrio	auzoko jaiak
Participar	parte hartu
Reunión	bilera

Gure auzoan jaiak antolatzeko bilera dago ostegunean. Ainarak parte hartzen du beti.

Mintexto modelo

Lander auzo-elkarteko kidea da. Astean bi aldiz bilerak antolatzen ditu. Auzoko jaiak prestatzen dituzte, baita boluntariotza-egitasmoak ere: zaborrak biltzeko ekintzak, birziklatzeari buruzko hitzaldiak, eta abar. Berarentzat garrantzitsua da auzoaren bizitza zaintzea.

Nota cultural: as auzo-elkarteak (asociacións de veciños) son unha peza fundamental da vida social en moitas vilas de Euskal Herria. Organizan festas, obradoiros de éuscaro, saídas ao monte e campañas medioambientais. Participar é unha das mellores formas de practicar a lingua en uso real.