Denborazkoak — when, before and after
Your sentences already know WHAT happened; this lesson teaches them to say WHEN with clockwork precision: when I arrived, before leaving, after eating, while you were sleeping. Three pieces, and the combinations come together on their own.
Piece 1: -NEAN (when)
It’s built on the -n you learned yesterday in the zehar-galderak (see how it all fits together?):
| Direct | With “when” |
|---|---|
| iristen naiz | iristen naizenean — when I arrive |
| iritsi nintzen | iritsi nintzenean — when I arrived |
| euria egiten du | euria egiten duenean — when it rains |
| txikia nintzen | txikia nintzenean — when I was little |
Etxera iristen naizenean, kafe bat hartzen dut. — When I get home, I have a coffee.
Txikia nintzenean, herrian bizi ginen. — When I was little, we lived in the village.
Deitu duzunean, bileran nengoen. — When you called, I was in a meeting.
Piece 2: AURRETIK / BAINO LEHEN (before)
Participle + aurretik (or baino lehen, which is equivalent):
Lanera joan aurretik, kirola egiten dut. — Before going to work, I do sports.
Atera baino lehen, leihoak itxi. — Before leaving, close the windows.
Piece 3: ONDOREN / ETA GERO (after)
Participle + ondoren (or eta gero):
Bazkaldu ondoren, siesta txiki bat. — After eating, a little siesta.
Lana bukatu eta gero, poteo bat? — After finishing work, a poteo?
The bonus: BITARTEAN (while)
Umeak lo egiten duen bitartean, aiton-amonek kafea hartzen dute. — While the child sleeps, the grandparents have coffee.
Zu prestatzen zaren bitartean, ni autoa ateratzen ari naiz. — While you get ready, I’m getting the car out.
The routine, now stitched together
Goizean, jaiki eta gero, dutxatu egiten naiz. Gosaldu aurretik, korrika egiten dut ordu erdiz. Lanera noanean, podcast bat entzuten dut. Lana bukatzen dudanean, erosketak egiten ditut, eta afaldu ondoren, serie bat ikusten dugu. Ohera joan baino lehen, biharko arropa prestatzen dut. Aspergarria? Ez: antolatua. 😄
Dialogue
— Noiz deituko dizut? Lanean zaudenean ezin duzu hartu, ezta?
— Ez. Deitu lana bukatzen dudanean — seiak ondoren.
— Ados. Eta afaldu aurretik ala ondoren geratuko gara?
— Afaldu bitartean! Pintxo batzuk hartuko ditugu. 😄
Ejercicios
"Etxera iritsi nintzenean, deitu nizun" means…
"Bazkaldu ondoren, siesta" — when is the siesta?
Choose the correct sentence for "before leaving home, turn off the lights":
When it rains, I read at home = euria egiten , etxean irakurtzen dut.
After dinner, we go for a walk = afaldu , paseatzera ateratzen gara.