Denborazkoak — quan, abans e dempús
Es tues frases ja saben QUÉ passèc; aguesta leccion les ensenhe a díder QUAN damb precision de relotgèr: quan arribèri, abans de sortir, dempús de dinar, mentre dormies. Tres pèces e es combinacions gessen suenles.
Pèça 1: -NEAN (quan)
Se monte sus eth -n qu’aprengueres anit enes zehar-galderak (ves coma encaixe tot?):
| Dirècta | Damb “quan” |
|---|---|
| iristen naiz | iristen naizenean — quan arribe |
| iritsi nintzen | iritsi nintzenean — quan arribèri |
| euria egiten du | euria egiten duenean — quan plou |
| txikia nintzen | txikia nintzenean — quan èri petit |
Etxera iristen naizenean, kafe bat hartzen dut. — Quan arribe a casa, me preni un cafè.
Txikia nintzenean, herrian bizi ginen. — Quan èri petit, viuíem en pòble.
Deitu duzunean, bileran nengoen. — Quan as trucat, èri en ua amassada.
Pèça 2: AURRETIK / BAINO LEHEN (abans de)
Participi + aurretik (o baino lehen, equivalent):
Lanera joan aurretik, kirola egiten dut. — Abans d’anar a trabalhar, hèi espòrt.
Atera baino lehen, leihoak itxi. — Abans de sortir, barra es fenèstres.
Pèça 3: ONDOREN / ETA GERO (dempús de)
Participi + ondoren (o eta gero):
Bazkaldu ondoren, siesta txiki bat. — Dempús de dinar, ua petita sesta.
Lana bukatu eta gero, poteo bat? — Dempús d’acabar eth trabalh, un poteo?
Eth bonus: BITARTEAN (mentre)
Umeak lo egiten duen bitartean, aiton-amonek kafea hartzen dute. — Mentre er mainatge dòrm, es grands prenen cafè.
Zu prestatzen zaren bitartean, ni autoa ateratzen ari naiz. — Mentre te prepares, jo voi trèient era veitura.
Era rotina, ara damb costures
Goizean, jaiki eta gero, me duche. Gosaldu aurretik, corrí pendent mieja ora. Lanera noanean, escoti un podcast. Lana bukatzen dudanean, hèi es crompes, e afaldu ondoren, guardam ua seria. Ohera joan baino lehen, prepare era ròba de deman. Enutjós? Non: organisat. 😄
Dialòg
— Noiz deituko dizut? Quan trabalhes non podes responer, non?
— Non. Truca-me lana bukatzen dudanean — dempús des sies.
— D’acòrd. E quedam afaldu aurretik o ondoren?
— Afaldu bitartean! Preneram uns pintxos. 😄
Ejercicios
"Etxera iritsi nintzenean, deitu nizun" signifique…
"Bazkaldu ondoren, siesta" — quan se hè era sesta?
Trèa era frasa corrècta entà "abans de sortir de casa, apaga es lums":
Quan plou, liegi en casa = euria egiten , etxean irakurtzen dut.
Dempús de sopar, sortim a passejar = afaldu , paseatzera ateratzen gara.