Pronomes persoais
En éuscaro estándar (euskara batua) hai sete pronomes persoais:
| Pronome | Quen | Verbo “izan” (NOR) |
|---|---|---|
| ni | eu | naiz |
| hi | ti (informal/próximo) | haiz |
| zu | ti (estándar) | zara |
| hura / bera | el, ela | da |
| gu | nós, nosoutras | gara |
| zuek | vós, vosoutras | zarete |
| haiek | eles, elas | dira |
Non existe distinción de xénero: hura serve para el e ela; haiek para eles e elas. Bera é unha variante moi frecuente de hura na fala cotiá.
Hi vs zu (importante)
En éuscaro hai dúas formas de “ti”:
- zu → ti estándar. É o que se usa na clase, con descoñecidos, con compañeiros de traballo, con todo o mundo en calquera rexistro neutro. En A1 usa sempre
zu. - hi → ti íntimo (hitano). Só entre amigos próximos, familia, ou nalgúns pobos como rexistro habitual. Ten a súa propia conxugación (
haiz,duk/duncon marca de xénero do oínte). Non a traballamos en A1.
Se dubidas, usa zu — funciona sempre.
Negación
Para negar, antepós ez ao verbo:
- Ni ez naiz Egoitz. — Eu non son Egoitz.
- Hau ez da nire kalea. — Esta non é a miña rúa.
- Gu ez gara ikasleak. — Nós non somos estudantes.
Patrón completo
- Ni ikaslea naiz. — Eu son estudante.
- Zu irakaslea zara. — Ti es profesor/a.
- Hura medikua da. — El/ela é médico.
- Gu lagunak gara. — Nós somos amigos.
- Zuek anaiak zarete. — Vós sodes irmáns.
- Haiek umeak dira. — Eles son nenos.
Ejercicios
Gu lagunak (somos).
Cal é a forma de "ser/estar" para "vós"?
Como dis "Eu non son estudante"?