Com ei per laguens (izaera)

Dempús de descríuer com ei quauquarrés fisicament, çò de naturau ei condar com ei per laguens: eth sòn caractèr, era sua manèra d’èster. En euskera aguesti adjectius tanben se bastissen damb izan + adjectiu + -a, parièr qu’es fisics.

Vocabulari de basa de caractèr

Es adjectius vien lèu tostemp per parelhes d’opausats:

Euskera	Occitan	Contrari
alaia	alègre	triste (triste — mès atencion, aquerò ei estat)
jatorra	amable, simpatic	—
atsegina	amable, agradable	—
ona	bon	txarra (maishant)
isila	carat	berritsua (parladís)
lasaia	tranquil	urduria (nerviós)
langilea	trabalhador	alferra (mandrós, peresós)
ausarta	valent	beldurtia (poruc)
zintzoa	seriós, aunèst	bihurria (trincaire, revolhós)
serioa	seriós	—
lotsatia	vergonhós	—
bikaina	excellent, estupend	—

Fòrça d’aguesti adjectius vien d’un substantiu + sufix. Per exemple langile vie de lan (“trabalh”); beldurti vie de beldur (“pòur”). Non as de aprénguer era logica intèrna en A1, mès te ajudarà a memorizar.

Estructura: parièr qu’es fisics

• Maialen oso alaia da. — Maialen ei plan alègra.
• Egoitz isila eta serioa da. — Egoitz ei carat e seriós.
• Gu langileak gara. — Nosati èm trabalhadors.
• Haiek bihurriak dira. — Eri son trincaires.
• Ni ez naiz oso lotsatia. — Jo non sò plan vergonhosa.

Encadenar diuèrsi adjectius

Ua manèra plan naturau de presentar a quauquarrés ei lançar 3-4 trèts seguits. Er euskera ac hè damb era conjoncion eta (“e”) sonque abans deth darrèr:

Nire arreba alaia, jatorra eta langilea da.

Era mia fraia ei alègra, simpatica e trabalhadora.

”Oso” e “nahiko” entà matizar

• oso alaia → plan alègra
• nahiko isila → pro carada
• ez oso urduria → non plan nerviosa
• ez zara batere alferra → non ès brica mandrosa (batere renfòrce era negacion)

Exemple complet

Nire ama oso jatorra eta atsegina da. Lasaia da, baina nire aita urduria da. Anaia bihurri samarra da, baina ni zintzoa naiz!

Era mia mair ei plan amabla e agradabla. Ei tranquilla, mès mon pair ei nerviós. Mon frair ei pro trincaire, mès jo sò seriosa!