Lana eta lanbideak — treballo y entrevista de treballo
A2 t’ubre o mundo d’o treballo dillá de “soi estudiant / soi profesor”. Agora dentras a charrar de:
- Tipos de treballo y chornadas.
- Entrevista de treballo.
- Curriculum y experiencia.
- Fer una descripción d’o treballo que tiens u quiers.
Profesions — repaso enamplau
A1 cubriba as clasicas (medikua, ikaslea, irakaslea, sukaldaria). En A2 adhibes:
| Aragonés | Euskera |
|---|---|
| Periodista | kazetaria |
| Programador/a | programatzailea |
| Disenyador/a | diseinatzailea |
| Incheniero/a | ingeniaria |
| Arquitecto/a | arkitektoa |
| Avogau/ada | abokatua |
| Notario/a | notarioa |
| Empresario/a | enpresari |
| Comerciant | merkataria |
| Conductor/a | gidaria |
| Bombero/a | suhiltzailea |
| Funcionario/a | funtzionarioa |
| Auxiliar | laguntzailea |
| Vendedor/a | saltzailea |
| Paleta | igeltseroa |
| Fontanero/a | iturgina |
| Electricista | elektrizista |
Truco: muitas profesions rematan en -le, -tzaile o -ari: saltzaile, irakasle, gidari, sukaldari, kazetari. Son sufixos productivos.
O sufixo -dun (“que tiene/leva”)
Recuerda este sufixo d’A1 — productivo en oficios:
| Aragonés | Euskera |
|---|---|
| Parlant de basco | euskalduna |
| Campión (que tiene a txapela) | txapelduna |
| Camionero | kamioiduna |
Charrar d’o treballo
| Aragonés | Euskera |
|---|---|
| En qué treballas? | Zertan egiten duzu lan? |
| Trebello en una oficina | Bulego batean lan egiten dut |
| Soi autonomo/a | Autonomoa naiz / Autoenplegatua naiz |
| Soi en o paro | Langabezian nago |
| Soi de baixa | Bajan nago |
| Tiengo un contracto indefiniu | Kontratu mugagabea daukat |
| Tiengo un contracto temporal | Kontratu mugatua daukat |
| Trebello a turnos | Txandaka egiten dut lan |
Chornada y horario
| Aragonés | Euskera |
|---|---|
| Chornada completa | Lanaldi osoa |
| Meya chornada | Lanaldi erdia |
| Hora extra | Aparteko ordua |
| Treballar de 9 a 5 | Bederatzietatik bostetara lan egin |
| Turno de maitín / tarde / nueit | Goizeko / arratsaldeko / gaueko txanda |
| Vacanzas | Oporrak |
| Permiso | Baimena |
A entrevista de treballo
Pasos tipicos y vocabulario:
| Aragonés | Euskera |
|---|---|
| Uferta de treballo | lan-eskaintza |
| Curriculum / CV | curriculuma |
| Carta de presentación | aurkezpen-gutuna |
| Entrevista de treballo | lan-elkarrizketa |
| Experiencia | esperientzia |
| Referencias | erreferentziak |
| Idiomas | hizkuntzak |
| Habilidaz | trebetasunak |
| Estudios | ikasketak |
Frases tipicas en una entrevista
| Aragonés | Euskera |
|---|---|
| Cuenta-me bella cosa de tu | Konta iezadazu zerbait zuri buruz |
| Por qué quiers este puesto? | Zergatik nahi duzu lanpostu hau? |
| Qué experiencia tiens? | Zer esperientzia daukazu? |
| Parlo basco, castellano y anglés | Euskaraz, gaztelaniaz eta ingelesez hitz egiten dut |
| Soi disponible dende chunio | Ekainetik aurrera nago eskuragarri |
| Qué soldata quiers? | Zer soldata nahi duzu? |
Oracions de relativo con -(e)n
Pa describir o tuyo treballo en termins más complexos, te conviene fer servir a relativa:
verbo conchugau + -(e)n + substantivo
| Aragonés | Euskera |
|---|---|
| O treballo que tiengo | Daukadan lana |
| A empresa an trebelo | Lan egiten dudan enpresa |
| Os companyers que conoixo | Ezagutzen ditudan lankideak |
| O sueldo que cobro | Jasotzen dudan soldata |
| O curso que fizié | Egin nuen ikastaroa |
Cómo se forma: verbo en present u pasau + sufixo -(e)n + substantivo.
dut → dudan, du → duen, zen → zen, zuen → zuen (quan ya remata en -n, no s’adhibe cosa extra).
Ye un recurso clau pa A2 que amaneixe en a unidat 5 con cuantos usos: en a entrevista (duzun esperientzia) y en presentacions (ezagutzen dudan jendea). En B1 se afonda.
Mini-dialogo: lan-elkarrizketa
— Egun on. Eseri, mesedez. Konta iezadazu zertan lan egin duzun orain arte.
— Bai. Bost urtez lan egin dut Bilboko diseinu-enpresa batean. Han daukadan zeregina bezeroentzako proiektuak diseinatzea da.
— Ondo. Eta zergatik nahi duzu lanpostu hau?
— Iruditzen zait zuen enpresa interesgarriagoa dela, eta nire trebetasunak hobeto erabili ahal izango ditudala. Gainera, lanaldi erdiko modalitatea eskaintzen duzuelako, hori asko interesatzen zait.
Mini-texto: descripción d’o treballo
Lander kazetari lanetan dabil hamar urtetik hona. Bilboko egunkari batean lan egiten du, lanaldi osoan. Goizeko zortzietan hasten da eta bostetan amaitzen du. Berarentzat garrantzitsuena albisteak ondo kontatzea da. Soldata ez da oso handia, baina gustatzen zaion lana dauka, eta lankide jatorrak ditu.
Nota cultural: en Euskal Herria muitas ufertas de treballo publico (Osakidetza, Eusko Jaurlaritza, concellos) puntúan o conoiximiento d’o basco con un sistema de “perfils” (PL1, PL2, PL3, PL4). Aprender basco no ye nomás cultural: pa muitos puestos publicos ye competitivo.
Ejercicios
"Lan-elkarrizketa" quiere dicir…
"Soldata" quiere dicir…
Trebello a meya chornada = erdiko lana daukat.