Gehiegi, gutxiegi, gero eta — exceso, defecto y progresivo
Esta lección completa las comparaciones con dos piezas más:
- Exceso y defecto (-egi, gehiegi, gutxiegi).
- Comparativo progresivo (cada vez más / menos: gero eta…).
Más algunos modificadores útiles para matizar (pixka bat, askoz, dezente).
El sufijo -egi — “demasiado”
Para decir que algo es excesivo, añades -egi al adjetivo (y luego la -a final si va con sustantivo determinado):
| Adjetivo | Excesivo |
|---|---|
| handia (grande) | handiegia (demasiado grande) |
| txikia (pequeño) | txikiegia |
| garestia (caro) | garestiegia |
| beroa (caliente) | beroegia |
| hotza (frío) | hotzegia |
| zaila (difícil) | zailegia |
| azkarra (rápido) | azkarregia |
Alkandora hau handiegia da niretzat. — Esta camisa es demasiado grande para mí.
Kafea beroegi dago. — El café está demasiado caliente.
Ikastaroa zailegia zen guretzat. — El curso era demasiado difícil para nosotros.
Gehiegi y gutxiegi
Como adverbios independientes:
| Castellano | Euskera |
|---|---|
| Demasiado | gehiegi |
| Demasiado poco / insuficiente | gutxiegi |
| Demasiada gente | jende gehiegi |
| Muy poca agua | ur gutxiegi |
Gehiegi jan dut. — He comido demasiado.
Gutxiegi lo egiten duzu. — Duermes (demasiado) poco.
Hori gehiegi da niretzat. — Eso es demasiado para mí.
El comparativo progresivo: gero eta + -ago
Para “cada vez más X” o “cada vez menos X”, el euskera usa una fórmula muy expresiva:
gero eta + adjetivo/adverbio-ago(a)
| Castellano | Euskera |
|---|---|
| Cada vez más caro | Gero eta garestiagoa |
| Cada vez más frío | Gero eta hotzagoa |
| Cada vez mejor | Gero eta hobea |
| Cada vez peor | Gero eta okerragoa |
| Cada vez más | Gero eta gehiago |
| Cada vez menos | Gero eta gutxiago |
| Cada vez más rápido | Gero eta azkarrago |
| Cada vez más despacio | Gero eta polikiago |
Bilbo gero eta handiagoa da. — Bilbao es cada vez más grande.
Eguraldia gero eta okerrago dago. — El tiempo está cada vez peor.
Gazteek gero eta gutxiago hitz egiten dute euskaraz. — Los jóvenes hablan cada vez menos en euskera.
Truco mnemotécnico: gero eta literalmente “luego y” — la idea es “luego, y luego, y luego más…”. Es la forma vasca de expresar progresión.
Hain — “tan” (con o sin negación)
| Castellano | Euskera |
|---|---|
| Es tan grande | Hain handia da |
| No es tan caro | Ez da hain garestia |
| ¡Es tan bonito! | Hain polita da! |
Para “no es tan… como…” se usa bezain (lección anterior):
Ez da zuk uste duzun bezain ona. — No es tan bueno como tú piensas.
Modificadores de cantidad
Para matizar las comparaciones:
| Castellano | Euskera | Ejemplo |
|---|---|---|
| Un poco | pixka bat | Pixka bat handiagoa (un poco más grande) |
| Algo | zerbait / zertxobait | Zertxobait txikiagoa (algo más pequeño) |
| Bastante | dezente | Dezente hobea (bastante mejor) |
| Mucho | askoz | Askoz hobea (mucho mejor) |
| Muchísimo | askoz hobea / askoz garestiagoa |
Etxe hau zurea baino askoz handiagoa da. — Esta casa es mucho más grande que la tuya.
Pixka bat goizago etorriko naiz. — Vendré un poco antes.
Hain… ezen / hainbeste… (registro alto)
Más allá de A2 estricto, conviene reconocer:
- Hain + adjetivo + non/ezen — tan… que: Hain pozik zegoen, non kantatzen hasi zen (estaba tan contento que se puso a cantar).
- Hainbeste — tanto/a (cantidad enfática): Hainbeste lan dago!
Mini-texto
Garazi sukaldari ona da, baina kafea beroegi ipintzen du beti. Lehengo egunean hain bero zegoen, ezen ezin nuen edan! Eta hori ez da dena: pintxo bakoitzean olio gehiegi botatzen du. Pixka bat gutxiago beharko luke. Hala ere, hura gero eta hobea da: orain dela urtebete askoz okerragoa zen.
Mini-diálogo
— Olatz, etxe berri hori zer moduz?
— Eder askoa, baina garestiegia zen guretzat. Eta logelak txikiegiak ziren.
— Eta orain bilatzen ari zaretena nolakoa da?
— Gero eta zailagoa da etxebizitza on bat aurkitzea. Prezioak gero eta altuagoak dira eta etxebizitza on guztiek dute lehia gehiegi.
Nota cultural: la escasez de vivienda asequible (etxebizitza) es un tema recurrente en cualquier conversación A2 sobre la actualidad: gero eta garestiago, pisu eskuragarri gutxiegi, askoz okerrago lehen baino. Esta lección te da el vocabulario para participar.
Ejercicios
"Gehiegi jan dut" significa…
"Gero eta hotzago" significa…
Esta camisa es demasiado grande = Alkandora hau da.