Nolakoa da? Przymiotniki z izan

Kiedy chcesz opisać, jaka jest osoba lub rzecz w sposób stały (fizycznie, ogólnie), w języku baskijskim używamy pytania Nolakoa da? („jaki/jaka/jakie jest?”) i odpowiadamy za pomocą czasownika izan + przymiotnika z końcówką -a.

Pytanie

Baskijski	Polski
Nolakoa zara?	Jaki/Jaka jesteś? (do „ty”)
Nolakoa da?	Jaki/Jaka/Jakie jest? (o „on/ona”)
Nolakoak dira?	Jacy/Jakie są? (o „oni/one”)

Nolakoa = jaki/jaka/jakie? (w znaczeniu cechy). Nie myl z nola („jak” w znaczeniu stanu: nola dago? = jak się ma?). Różnicę w stosunku do egon zobaczysz w lekcji 4.

Struktura: podmiot + przymiotnik + izan

Schemat jest bardzo regularny. Przymiotnik zawsze przyjmuje rodzajnik -a:

• Ni altua naiz. — Jestem wysoki/wysoka.
• Zu txikia zara. — Jesteś mały/mała.
• Hura polita da. — On/Ona jest ładny/ładna.
• Gu gazteak gara. — Jesteśmy młodzi. (liczba mnoga: -ak)
• Haiek lodiak dira. — Oni są grubi.

W języku baskijskim nie ma rodzaju gramatycznego. Altua oznacza zarówno „wysoki”, jak i „wysoka”.

Podstawowe przymiotniki opisujące wygląd

Baskijski	Polski	Przeciwieństwo
altua	wysoki/a	baxua (niski/a)
handia	duży/a	txikia (mały/a)
lodia	gruby/a	argala (szczupły/a)
gaztea	młody/a	zaharra / heldua (starszy/a, dorosły/a)
polita	ładny/a, przystojny/a	itsusia (brzydki/a)
ederra	piękny/a	—
dotorea	elegancki/a	—

Przykłady użycia

• Nire ama altua eta argala da. — Moja mama jest wysoka i szczupła.
• Mikelen anaia gaztea da, baina ni heldua naiz. — Brat Mikela jest młody, ale ja jestem dorosły/a.
• Etxe hau handia da; nire etxea txikia da. — Ten dom jest duży; mój dom jest mały.

Przeczenie i wzmocnienie

• Ni ez naiz altua. — Nie jestem wysoka.
• Hura oso polita da. — On/Ona jest bardzo ładny/ładna. (oso = bardzo)
• Ez naiz oso lodia. — Nie jestem bardzo gruba.

Aby określić stopień, użyj oso (bardzo) lub nahiko (dość): nahiko altua naiz („jestem dość wysoka”). Aby zaprzeczyć, postaw ez przed czasownikiem, tak jak już wiesz z lekcji o izan.