Nolakoa da? Przymiotniki z izan

Gdy chcesz opisać, jaki ktoś lub coś jest w sposób stały (fizycznie, ogólnie), w języku baskijskim używamy pytania Nolakoa da? (“jaki jest?”) i odpowiadamy czasownikiem izan + przymiotnikiem z końcówką -a.

Pytanie

Euskera	Polski
Nolakoa zara?	Jaki/jaka jesteś? (do “ty”)
Nolakoa da?	Jaki/jaka on/ona jest?
Nolakoak dira?	Jacy oni są?

Nolakoa = jaki? (w sensie cechy). Nie myl z nola (“jak” w sensie stanu: nola dago? = jak się ma?). Różnicę z egon zobaczysz w lekcji 4.

Struktura: podmiot + przymiotnik + izan

Schemat jest bardzo regularny. Przymiotnik zawsze ma końcówkę -a rodzajnika:

• Ni altua naiz. — Jestem wysoki/wysoka.
• Zu txikia zara. — Jesteś mały/mała.
• Hura polita da. — On/ona jest przystojny/ładna.
• Gu gazteak gara. — Jesteśmy młodzi. (liczba mnoga: -ak)
• Haiek lodiak dira. — Oni są grubi.

W języku baskijskim nie ma rodzaju gramatycznego. Altua znaczy tak samo “wysoki” i “wysoka”.

Podstawowe przymiotniki ogólnego wyglądu

Euskera	Polski	Przeciwieństwo
altua	wysoki/a	baxua (niski/a)
handia	duży	txikia (mały/a)
lodia	gruby/a	argala (szczupły/a)
gaztea	młody	zaharra / heldua (starszy)
polita	ładny/a, przystojny/a	itsusia (brzydki/a)
ederra	piękny/a	—
dotorea	elegancki	—

Przykłady w użyciu

• Nire ama altua eta argala da. — Moja mama jest wysoka i szczupła.
• Mikelen anaia gaztea da, baina ni heldua naiz. — Brat Mikela jest młody, ale ja jestem starszy.
• Etxe hau handia da; nire etxea txikia da. — Ten dom jest duży; mój dom jest mały.

Przeczenie i natężenie

• Ni ez naiz altua. — Nie jestem wysoka.
• Hura oso polita da. — On/ona jest bardzo ładna. (oso = bardzo)
• Ez naiz oso lodia. — Nie jestem bardzo gruba.

Aby złagodzić, użyj oso (bardzo) lub nahiko (dość): nahiko altua naiz (“jestem dość wysoka”). Aby zaprzeczyć, stawiasz ez przed czasownikiem, jak już widziałeś przy izan.