Verbos transitivos en pasado recente (jan dut, ikusi dut)

Os verbos transitivos son os que levan obxecto: alguén come algo, ve algo, le algo. En euskera estes verbos usan o auxiliar ukan (dut, duzu, du…). No pasado recente, a fórmula é:

partizipioa + dut/duzu/du/dugu/duzue/dute

Os verbos transitivos básicos

Partizipioa	Eu (… -ín/-ei)	Galego
jan	jan dut	comín
edan	edan dut	bebín
ikusi	ikusi dut	vin
irakurri	irakurri dut	lin
entzun	entzun dut	escoitei
erosi	erosi dut	comprei
egin	egin dut	fixen
hartu	hartu dut	collín / tomei
ekarri	ekarri dut	traxen
eraman	eraman dut	levei
ikasi	ikasi dut	aprendín / estudei
eskatu	eskatu dut	pedín
ordaindu	ordaindu dut	paguei
idatzi	idatzi dut	escribín
prestatu	prestatu dut	preparei
garbitu	garbitu dut	limpei
gosaldu	gosaldu dut	almorcei
bazkaldu	bazkaldu dut	comín (xantei)
afaldu	afaldu dut	ceei
lan egin	lan egin dut	traballei

Conxugación completa cun verbo

Tomamos ikusi (ver) como exemplo:

Pronome + suxeito	Forma	Galego
Nik	ikusi dut	Vin
Zuk	ikusi duzu	Viches
Hark	ikusi du	Viu (el/ela)
Guk	ikusi dugu	Vimos
Zuek	ikusi duzue	Vistes
Haiek	ikusi dute	Viron

O suxeito dos verbos transitivos leva a marca NORK (-k): nik, zuk, hark, guk, zuek, haiek. Verala a miúdo, sobre todo cando o suxeito é un nome: Mikelek (Mikel … -u), Maialenek (Maialen … -u). Se che confunde, en A1 podes omitir o pronome e deixar só o verbo: o contexto chega.

Frases típicas

• Gaur goizean egunkaria irakurri dut. — Esta mañá lin o periódico.
• Bazkaltzeko arraina jan dut. — Para xantar comín peixe.
• Lagunekin kafea hartu dut. — Tomei café con amigos.
• Mikelek ardoa erosi du. — Mikel comprou viño.
• Guk pelikula bat ikusi dugu. — Vimos unha película.
• Haiek euskara ikasi dute gaur. — Estudaron euskera hoxe.

Negación

Para dicir “non fixen X”, ez vai diante do auxiliar:

Ez dut bazkaldu. — Non comín.

Ez du egunkaria irakurri. — Non leu o periódico.

Ez dugu ardorik edan. — Non bebemos viño. (Fíxate en ardorik: coa negación, o obxecto adoita levar -rik partitivo.)

Mini-diálogo

— Zer afaldu duzu gaur, Maialen?

— Entsalada eta arraina jan dut, eta postrerako jogurta hartu dut. Eta zuk?

— Nik tortilla egin dut, baina ez dut postrerik jan.

Resumo visual: se a acción ten obxecto explícito ou implícito (comer algo, ver algo, facer algo), o auxiliar é dut (e derivados). Memoriza estas parellas verbo-auxiliar e o resto sae só.