Verbos transitivos en pasado recente (jan dut, ikusi dut)

Os verbos transitivos son os que levan obxecto: alguén come algo, ve algo, le algo. En éuscaro estes verbos usan o auxiliar ukan (dut, duzu, du…). No pasado recente, a fórmula é:

partizipioa + dut/duzu/du/dugu/duzue/dute

Os verbos transitivos básicos

Partizipioa	Eu (teño…)	Galego
jan	jan dut	teño comido
edan	edan dut	teño bebido
ikusi	ikusi dut	teño visto
irakurri	irakurri dut	teño lido
entzun	entzun dut	teño escoitado
erosi	erosi dut	teño comprado
egin	egin dut	teño feito
hartu	hartu dut	teño collido / tomado
ekarri	ekarri dut	teño traído
eraman	eraman dut	teño levado
ikasi	ikasi dut	teño aprendido / teño estudado
eskatu	eskatu dut	teño pedido
ordaindu	ordaindu dut	teño pagado
idatzi	idatzi dut	teño escrito
prestatu	prestatu dut	teño preparado
garbitu	garbitu dut	teño limpado
gosaldu	gosaldu dut	teño almorzado
bazkaldu	bazkaldu dut	teño xantado
afaldu	afaldu dut	teño ceado
lan egin	lan egin dut	teño traballado

Conxugación completa cun verbo

Tomamos ikusi (ver) como exemplo:

Pronome + suxeito	Forma	Galego
Nik	ikusi dut	Teño visto
Zuk	ikusi duzu	Tes visto
Hark	ikusi du	Ten visto (el/ela)
Guk	ikusi dugu	Temos visto
Zuek	ikusi duzue	Tedes visto
Haiek	ikusi dute	Teñen visto

O suxeito dos verbos transitivos leva a marca NORK (-k): nik, zuk, hark, guk, zuek, haiek. Verála con frecuencia, sobre todo cando o suxeito é un nome: Mikelek (Mikel ten…), Maialenek (Maialen ten…). Se te confunde, en A1 podes omitir o pronome e deixar só o verbo: o contexto abonda.

Frases típicas

• Gaur goizean egunkaria irakurri dut. — Esta mañá teño lido o xornal.
• Bazkaltzeko arraina jan dut. — Para xantar teño comido peixe.
• Lagunekin kafea hartu dut. — Teño tomado café cos amigos.
• Mikelek ardoa erosi du. — Mikel ten comprado viño.
• Guk pelikula bat ikusi dugu. — Temos visto unha película.
• Haiek euskara ikasi dute gaur. — Teñen estudado éuscaro hoxe.

Negación

Para dicir “non teño feito X”, ez vai diante do auxiliar:

Ez dut bazkaldu. — Non teño xantado.

Ez du egunkaria irakurri. — Non ten lido o xornal.

Ez dugu ardorik edan. — Non temos bebido viño. (Fíxate en ardorik: coa negación, o obxecto adoita levar -rik partitivo.)

Mini-diálogo

— Zer afaldu duzu gaur, Maialen?

— Entsalada eta arraina jan dut, eta postrerako jogurta hartu dut. Eta zuk?

— Nik tortilla egin dut, baina ez dut postrerik jan.

Resumo visual: se a acción ten obxecto explícito ou implícito (comer algo, ver algo, facer algo), o auxiliar é dut (e derivados). Memoriza estas parellas verbo-auxiliar e o resto sae só.