Iragan burutua NOR — pasado de *izan* e *egon*

Xa coñeces o pasado recente (joan naiz, jan dut) de A1. En A2 dás un paso decisivo: o pasado completo (iragan burutua). É o equivalente ao “fun / estiven / fixen / dixen” que usas para narrar feitos pechados, afastados ou xa distantes no tempo.

Esta primeira lección céntrase nos verbos NOR: izan e egon en pasado.

Pasado de izan (ser)

Pronome	Pasado	Galego
ni	nintzen	era / fun
zu	zinen	eras / fuches
hura	zen	era / foi
gu	ginen	eramos / fomos
zuek	zineten	erades / fostes
haiek	ziren	eran / foron

Truco: o n final aparece en todas as formas (nintzen, zinen, zen, ginen, zineten, ziren). É a marca clásica do pasado en éuscaro.

Pasado de egon (estar) — sintético

Egon ten formas sintéticas en pasado, paralelas ao presente nago/zaude/dago…:

Pronome	Pasado	Galego
ni	nengoen	estaba / estiven
zu	zeunden	estabas / estiveches
hura	zegoen	estaba / estivo
gu	geunden	estabamos / estivemos
zuek	zeundeten	estabades / estivestes
haiek	zeuden	estaban / estiveron

Na fala cotiá tamén é válido egon nintzen / egon zen etc., con auxiliar. As formas sintéticas soan máis coidadas ou literarias, pero vas oílas moito.

Distinción: izan en pasado vs egon en pasado

Igual que no presente, no pasado mantés a distinción entre:

• Cualidade / identidade → izan: Egoitz medikua zen (Egoitz era médico).
• Estado pasaxeiro / localización → egon: Egoitz pozik zegoen (Egoitz estaba contento) / Egoitz Bilbon zegoen (Egoitz estaba en Bilbao).

Marcadores de pasado completo

Para que a frase soe a pasado pechado, o éuscaro usa marcadores temporais:

Galego	Éuscaro
Onte	Atzo
Onte á noite	Bart
Antonte	Herenegun
A semana pasada	Joan den astean / Aurreko astean
O mes pasado	Joan den hilean
O ano pasado	Joan den urtean / Iaz
Hai dous anos	Duela bi urte
Hai moito tempo	Aspaldian / Duela urte asko
Daquela	Orduan
En 2010	2010ean

Padróns típicos

Atzo ni etxean nintzen goiz osoan. — Onte estiven na casa toda a mañá.

Joan den urtean Garazi Frantzian zegoen. — O ano pasado Garazi estaba en Francia.

Duela hamar urte ikaskideak ginen. — Hai dez anos eramos compañeiros de clase.

Bart kalean jende asko zegoen. — Onte á noite había moita xente na rúa.

Haurrak gu ginen, eta orain helduak gara. — Os nenos eramos nós, e agora somos adultos.

A negación

Igual que no presente: ez antes do verbo.

Atzo ez nintzen lanean egon. — Onte non estiven no traballo.

Ainara ez zegoen pozik orduan. — Ainara non estaba contenta daquela.

Gu ez ginen ikaskideak. — Nós non eramos compañeiros.

Mini-texto

Duela hamar urte Anboto Bartzelonan bizi zen. Han ikaslea zen eta unibertsitateko logelan zegoen. Pozik zegoen baina urruti zegoen familiatik. Astebururo telefonoz hitz egiten zuen amarekin.

Nota: nesta pasaxe conviven zen (era), zegoen (estaba) e outras formas que veremos nas próximas leccións. Ese é o corazón da unidade 2: ganduxar formas de pasado para narrar.