Você já conhece o passado recente (joan naiz, jan dut) do A1. No A2, você dá um passo decisivo: o passado completo (iragan burutua). É o equivalente ao “fui / estive / fiz / disse” que você usa para narrar fatos concluídos, distantes ou já passados no tempo.
Esta primeira lição foca nos verbos NOR: izan e egon no passado.
Passado de izan (ser)
Pronome
Passado
Português
ni
nintzen
era / fui
zu
zinen
era / foi
hura
zen
era / foi
gu
ginen
éramos / fomos
zuek
zineten
eram / foram
haiek
ziren
eram / foram
Dica: o n final aparece em todas as formas (nintzen, zinen, zen, ginen, zineten, ziren). É a marca clássica do passado no idioma basco.
Passado de egon (estar) — sintético
Egon tem formas sintéticas no passado, paralelas ao presente nago/zaude/dago…:
Pronome
Passado
Português
ni
nengoen
estava / estive
zu
zeunden
estava / esteve
hura
zegoen
estava / esteve
gu
geunden
estávamos / estivemos
zuek
zeundeten
estavam / estiveram
haiek
zeuden
estavam / estiveram
Na fala cotidiana, também é válido usar egon nintzen / egon zen etc., com auxiliar. As formas sintéticas soam mais formais ou literárias, mas você vai ouvi-las com frequência.
Distinção: izan no passado vs. egon no passado
Assim como no presente, no passado você mantém a distinção entre:
Qualidade / identidade → izan: Egoitz medikua zen (Egoitz era médico).
Estado passageiro / localização → egon: Egoitz pozik zegoen (Egoitz estava contente) / Egoitz Bilbon zegoen (Egoitz estava em Bilbao).
Marcadores de passado completo
Para que a frase soe como um passado concluído, o basco usa marcadores temporais:
Português
Euskera
Ontem
Atzo
Ontem à noite
Bart
Anteontem
Herenegun
Na semana passada
Joan den astean / Aurreko astean
No mês passado
Joan den hilean
No ano passado
Joan den urtean / Iaz
Há dois anos
Duela bi urte
Há muito tempo
Aspaldian / Duela urte asko
Então
Orduan
Em 2010
2010ean
Padrões típicos
Atzo ni etxean nintzen goiz osoan. — Ontem estive em casa a manhã toda.
Joan den urtean Garazi Frantzian zegoen. — No ano passado, Garazi estava na França.
Duela hamar urte ikaskideak ginen. — Há dez anos, éramos colegas de classe.
Bart kalean jende asko zegoen. — Ontem à noite havia muita gente na rua.
Haurrak gu ginen, eta orain helduak gara. — As crianças éramos nós, e agora somos adultos.
A negação
Assim como no presente: ez antes do verbo.
Atzo ez nintzen lanean egon. — Ontem eu não estive no trabalho.
Ainara ez zegoen pozik orduan. — Ainara não estava contente então.
Gu ez ginen ikaskideak. — Nós não éramos colegas.
Mini-texto
Duela hamar urte Anboto Bartzelonan bizi zen. Han ikaslea zen eta unibertsitateko logelan zegoen. Pozik zegoen baina urruti zegoen familiatik. Astebururo telefonoz hitz egiten zuen amarekin.
Nota: nesta passagem, convivem zen (era), zegoen (estava) e outras formas que veremos nas próximas lições. Esse é o coração da unidade 2: conectar formas do passado para narrar.
Ejercicios
Qual é a forma de "izan" no passado para "ni" (eu)?
"Atzo Bilbon egon nintzen" significa…
Há dois anos éramos vizinhos = Duela bi urte bizilagunak .
Ontem à noite estivemos no cinema = Bart zinean egon .