Geroaldia — o futuro en éuscaro
Ata agora sabías falar do presente e do pasado. Esta unidade abre a terceira porta: o futuro (geroaldia). A boa noticia: se xa dominas os participios (e domínalos desde o A1!), o futuro é case un agasallo — constrúese sobre o participio, sen formas novas do auxiliar.
A fórmula
participio + -ko / -go + auxiliar en PRESENTE
| Galego | Éuscaro | Como se forma |
|---|---|---|
| Irei | joango naiz | joan + -go + naiz |
| Comerei | jango dut | jan + -go + dut |
| Comprarei | erosiko dut | erosi + -ko + dut |
| Verémolo | ikusiko dugu | ikusi + -ko + dugu |
| Chegará | helduko da | heldu + -ko + da |
O auxiliar non cambia: é o mesmo naiz/da/dut/dugu… de sempre. O único novo é o sufixo do participio.
-ko ou -go? A única regra que hai que memorizar
| O participio remata en… | Sufixo | Exemplos |
|---|---|---|
| -n | -go (o n consérvase) | joan → joango · egin → egingo · esan → esango · eman → emango · edan → edango · jan → jango |
| vogal ou consoante (o resto) | -ko | erosi → erosiko · hartu → hartuko · ikusi → ikusiko · bukatu → bukatuko · heldu → helduko |
Nota de dialecto: en Navarra e Iparralde oirás eginen, joanen (-en no canto de -go). É correcto neses dialectos; no estándar deste curso usamos -go.
Os tres grandes: izan, ukan, egon
| Presente | Futuro | Exemplo |
|---|---|---|
| naiz (son) | izango naiz | Irakasle izango naiz. — Serei profesor. |
| dut (teño/hei) | izango dut | Denbora izango dut. — Terei tempo. |
| nago (estou) | egongo naiz | Etxean egongo naiz. — Estarei na casa. |
Fíxate: izan serve para ser e para ter — distíngueo o auxiliar (izango naiz / izango dut).
Exemplos en contexto
Bihar goizean kirola egingo dut, eta gero lagunekin bazkalduko dut. — Mañá pola mañá farei deporte, e logo comerei cos amigos.
Datorren astean amona ikusiko dugu. — A semana que vén veremos a avoa.
Ez kezkatu, garaiz helduko gara. — Non te preocupes, chegaremos a tempo.
Noiz esango diozu egia? — Cando lle dirás a verdade?
Diálogo
— Zer egingo duzu gaur arratsaldean?
— Lehenengo etxeko lanak bukatuko ditut, eta gero zinemara joango naiz. Etorri nahi?
— Ezin dut, bihar azterketa daukat. Etxean geratuko naiz ikasten.
— Lasai, hurrengoan joango gara elkarrekin.
Truco de estudo
O futuro éuscaro é como o “vou + verbo” do galego nun sentido: non necesitas aprender conxugacións novas, só a peza -ko/-go. Se dúbidas, pensa no participio (que xa o sabes do pasado: erosi dut = compreino) e pégalle o sufixo: erosiko dut.
Ejercicios
"Bihar Bilbora joango naiz" significa…
Cal é o futuro correcto de "egin" (facer)?
Completa: "Datorren urtean 30 urte ___ ditut."
Comprarei pan = ogia dut. (erosi)
Mañá estarei na casa = bihar etxean naiz. (egon)