Geroaldia — el futuru n'eusquera
Hasta agora sabíes falar del presente y del pasáu. Esta unidá abre la tercer puerta: el futuru (geroaldia). La bona noticia: si yá domines los participios (¡y domíneslos dende l’A1!), el futuru ye casi un regalu — constrúise sobro’l participiu, ensin formes nueves del auxiliar.
La fórmula
participiu + -ko / -go + auxiliar en PRESENTE
| Castellán | Eusquera | Cómo se forma |
|---|---|---|
| Diré | joango naiz | joan + -go + naiz |
| Comeré | jango dut | jan + -go + dut |
| Mercaré | erosiko dut | erosi + -ko + dut |
| Verémoslo | ikusiko dugu | ikusi + -ko + dugu |
| Llegará | helduko da | heldu + -ko + da |
L’auxiliar nun camuda: ye’l mesmu naiz/da/dut/dugu… de siempre. Lo único nuevo ye’l sufixu del participiu.
¿-ko o -go? La única regla que hai que memorizar
| Participiu acaba en… | Sufixu | Exemplos |
|---|---|---|
| -n | -go (la n caltiénse) | joan → joango · egin → egingo · esan → esango · eman → emango · edan → edango · jan → jango |
| vocal o consonante (lo demás) | -ko | erosi → erosiko · hartu → hartuko · ikusi → ikusiko · bukatu → bukatuko · heldu → helduko |
Nota de dialectu: en Navarra y Iparralde vas sentir eginen, joanen (-en en cuenta de -go). Ye correcto nesos dialectos; nel estándar d’esti cursu usamos -go.
Los tres grandes: izan, ukan, egon
| Presente | Futuru | Exemplu |
|---|---|---|
| naiz (soi) | izango naiz | Irakasle izango naiz. — Voi ser profesor. |
| dut (tengo/hé) | izango dut | Denbora izango dut. — Voi tener tiempu. |
| nago (toi) | egongo naiz | Etxean egongo naiz. — Voi tar en casa. |
Fíxate: izan sirve pa ser y pa tener — estrémalo l’auxiliar (izango naiz / izango dut).
Exemplos en contestu
Bihar goizean kirola egingo dut, eta gero lagunekin bazkalduko dut. — Mañana pela mañana voi facer deporte, y depués voi xintar colos amigos.
Datorren astean amona ikusiko dugu. — La selmana que vien vamos ver a la güela.
Ez kezkatu, garaiz helduko gara. — Nun te esmolezas, vamos llegar a tiempu.
Noiz esango diozu egia? — ¿Cuándo-y vas dicir la verdá?
Diálogu
— Zer egingo duzu gaur arratsaldean?
— Lehenengo etxeko lanak bukatuko ditut, eta gero zinemara joango naiz. Etorri nahi?
— Ezin dut, bihar azterketa daukat. Etxean geratuko naiz ikasten.
— Lasai, hurrengoan joango gara elkarrekin.
Trucu d’estudiu
El futuru eusquera ye como’l «voi a + verbu» del castellán nun sentíu: nun precises aprender conxugaciones nueves, solo la pieza -ko/-go. Si duldes, piensa nel participiu (que yá lu sabes del pasáu: erosi dut = mercáilo) y péga-y el sufixu: erosiko dut.
Ejercicios
"Bihar Bilbora joango naiz" significa…
¿Cuál ye'l futuru correctu de "egin" (facer)?
Completa: "Datorren urtean 30 urte ___ ditut."
Voi mercar pan = ogia dut. (erosi)
Mañana voi tar en casa = bihar etxean naiz. (egon)