Finora sapevi parlare del presente e del passato. Questa unità apre la terza porta: il futuro (geroaldia). La buona notizia: se già padroneggi i participi (e li padroneggi dal livello A1!), il futuro è quasi un regalo — si costruisce sul participio, senza nuove forme dell’ausiliare.
La formula
participio + -ko / -go + ausiliare al PRESENTE
Italiano
Basco
Come si costruisce
Andrò
joango naiz
joan + -go + naiz
Mangerò
jango dut
jan + -go + dut
Comprerò
erosiko dut
erosi + -ko + dut
Lo vedremo
ikusiko dugu
ikusi + -ko + dugu
Arriverà
helduko da
heldu + -ko + da
L’ausiliare non cambia: è lo stesso naiz/da/dut/dugu… di sempre. L’unica cosa nuova è il suffisso del participio.
-ko o -go? L’unica regola da memorizzare
Il participio finisce in…
Suffisso
Esempi
-n
-go (la n si conserva)
joan → joango · egin → egingo · esan → esango · eman → emango · edan → edango · jan → jango
vocale o consonante (il resto)
-ko
erosi → erosiko · hartu → hartuko · ikusi → ikusiko · bukatu → bukatuko · heldu → helduko
Nota dialettale: in Navarra e Iparralde sentirai eginen, joanen (-en invece di -go). È corretto in quei dialetti; nello standard di questo corso usiamo -go.
I tre grandi: izan, ukan, egon
Presente
Futuro
Esempio
naiz (sono)
izango naiz
Irakasle izango naiz. — Sarò un insegnante.
dut (ho)
izango dut
Denbora izango dut. — Avrò tempo.
nago (sto)
egongo naiz
Etxean egongo naiz. — Sarò a casa.
Nota bene: izan serve per essere e per avere — a distinguerli è l’ausiliare (izango naiz / izango dut).
Esempi in contesto
Bihar goizean kirola egingo dut, eta gero lagunekin bazkalduko dut. — Domani mattina farò sport, e dopo pranzerò con gli amici.
Datorren astean amona ikusiko dugu. — La settimana prossima vedremo la nonna.
Ez kezkatu, garaiz helduko gara. — Non ti preoccupare, arriveremo in tempo.
Noiz esango diozu egia? — Quando gli dirai la verità?
Dialogo
— Zer egingo duzu gaur arratsaldean?
— Lehenengo etxeko lanak bukatuko ditut, eta gero zinemara joango naiz. Etorri nahi?
— Ezin dut, bihar azterketa daukat. Etxean geratuko naiz ikasten.
— Lasai, hurrengoan joango gara elkarrekin.
Trucco per lo studio
Il futuro in basco ha una costruzione molto semplice: non hai bisogno di imparare nuove coniugazioni, ma solo di aggiungere il pezzo -ko/-go al participio. Se hai un dubbio, pensa al participio (che conosci già dal passato: erosi dut = l’ho comprato) e attaccagli il suffisso: erosiko dut.