Eguraldia — o tempo e a previsión

Nun país onde pode facer sol, chover e volver saír o sol na mesma mañá, falar do tempo é deporte nacional. E ten premio dobre: o vocabulario do eguraldia é O terreo perfecto para practicar o teu futuro acabado de aprender, porque a previsión dise sempre en geroaldia.

O vocabulario básico

Galego	Éuscaro
O tempo	eguraldia
O sol	eguzkia
A chuvia	euria
A neve	elurra
O vento	haizea
A néboa	lainoa
As nubes	hodeiak
O chaparrón	zaparrada
A temperatura	tenperatura
Os graos	graduak
A previsión	iragarpena

As tres construcións que o moven todo

Momento	Construción	Exemplo
Agora mesmo	fenómeno + ari du	Euria ari du. — Está a chover.
En xeral / hoxe	fenómeno + egiten du	Hotz handia egiten du. — Fai moito frío.
Previsión (futuro)	fenómeno + egingo du	Bihar euria egingo du. — Mañá choverá.

Outras pezas co seu propio verbo:

Eguzkia atera da / aterako da. — Saíu / sairá o sol.

Haizea dabil. — Fai vento (o vento “anda”).

Hodeitsu / eguzkitsu dago. — Está anubrado / solleiro.

Fíxate: o tempo en éuscaro “fai” cousas con egin e auxiliar du (sen suxeito visible): euria egingo du, bero handia egiten du. É calcado ao castelán «hace calor» — só que tamén a chuvia se «fai».

Como se pregunta

Zer eguraldi egiten du zure herrian? — Que tempo fai na túa vila?

Zer dio iragarpenak biharko? — Que di a previsión para mañá?

Zenbat gradu daude kanpoan? — Cantos graos hai fóra?

Unha previsión de verdade (como na tele)

«Gaur, goizean lainoa izango dugu kostaldean, baina eguerdirako eguzkia aterako da. Arratsaldean hodeiak iritsiko dira mendebaldetik eta gauean euria egingo du, batez ere Bizkaian. Tenperaturak behera egingo du: 22 gradutik 16ra. Bihar, haizea ibiliko da eta zaparradak izango ditugu han-hemenka.»

(Néboa pola mañá na costa, sol ao mediodía, nubes polo oeste, chuvia de noite, baixada de temperatura, mañá vento e chaparróns illados — o clásico menú atlántico. 😄)

Diálogo: o plan depende do ceo

— Bihar mendira joango gara?

— Ez dakit… zer dio iragarpenak?

— Goizean eguzkitsu, baina arratsaldean euria egingo du.

— Orduan goiz aterako gara. Zaparrada harrapatzen bagaitu, hurrengoan ez naiz zurekin inora joango! 😄