Animaliak — do casarío ao bosque

Da paisaxe aos seus habitantes: os animais — os da casa, os do casarío e os do bosque. Vocabulario agradecido, cheo de palabras compostas que contan historias (basurdea = “porco do bosque”).

Na casa

Castelán	Éuscaro
O can	txakurra
O gato	katua
O paxaro	txoria
O peixe	arraina

Gure txakurrak hiru urte ditu eta katuak hamaika. Nagusia, katua — noski. — O noso can ten tres anos e o gato once. O xefe, o gato — claro.

No casarío (baserria)

Castelán	Éuscaro
A vaca	behia
A ovella / o año	ardia / arkumea
O cabalo	zaldia
O porco	txerria
A galiña / o galo	oiloa / oilarra
O burro	astoa

Baserrian behiak, ardiak eta oiloak dituzte. Goizero esnea eta arrautzak hartzen dituzte. — No casarío teñen vacas, ovellas e galiñas. Cada mañá collen leite e ovos.

No bosque e no ceo

Castelán	Éuscaro
O xabaril	basurdea
O raposo	azeria
O lobo	otsoa
O oso	hartza
O cervo	oreina
O voitre	putrea
O esquío	urtxintxa

Mendian basurde bat ikusi genuen — eta basurdea guri begira. Denok geldi-geldi! — No monte vimos un xabaril — e o xabaril mirándonos. Todos quietos!

Pirinioetan hartzak daude berriro, gutxi baina badaude. — Nos Pireneos volve haber osos: poucos, pero hainos.

Falar do teu animal

Animaliarik baduzu? — Tes animais?

Bai, txakur bat daukat. Mendira eramaten dut egunero. — Si, teño un can. Lévoo ao monte a diario.

Katuak ez du ezer egiten… eta hala ere, dena da berea. — O gato non fai nada… e aínda así, todo é seu. 😄

Nota: os animais poboan o éuscaro enteiro: Otsoa aipatu eta otsoa atari (falando do lobo, o lobo na porta = falando do rei de Roma), azeria baino azkarragoa (máis listo ca un raposo)… E moitos apelidos: Otxoa (lobo), Artzak (osos), Azeri… Os animais levan séculos aquí, tamén nos nomes.