Animaliak — deth mas ath bòsc

Deth paisatge as sòns abitants: es animaus — es de casa, es deth mas e es deth bòsc. Vocabulari agradiu, plen de mots compausadi que condèssen istòries (basurdea = “pòrc deth bòsc”).

En casa

Castelhan	Eusquera
Eth can	txakurra
Eth gat	katua
Er audèth	txoria
Eth peish	arraina

Gure txakurrak hiru urte ditu eta katuak hamaika. Nagusia, katua — noski. — Nòste can a tres ans e eth gat onze. Eth patron, eth gat — segur.

En mas (baserria)

Castelhan	Eusquera
Era vaca	behia
Era oelha / er anhèth	ardia / arkumea
Eth chivau	zaldia
Eth pòrc	txerria
Era galia / eth galh	oiloa / oilarra
Er ase	astoa

Baserrian behiak, ardiak eta oiloak dituzte. Goizero esnea eta arrautzak hartzen dituzte. — En mas an vaques, oelhes e galies. Cada maitin panen lèit e ueus.

En bòsc e en cèu

Castelhan	Eusquera
Eth senglar	basurdea
Era guèine	azeria
Eth lop	otsoa
Er os	hartza
Eth cèrvi	oreina
Eth vutre	putrea
Er esquiròl	urtxintxa

Mendian basurde bat ikusi genuen — eta basurdea guri begira. Denok geldi-geldi! — Ena montanha vedérem un senglar — e eth senglar que mos guardaue. Toti quiets!

Pirinioetan hartzak daude berriro, gutxi baina badaude. — Enes Pirenèus torne a auer ossi: pòqui, mès n’i a.

Parlar deth tòn animau

Animaliarik baduzu? — As animaus?

Bai, txakur bat daukat. Mendira eramaten dut egunero. — Òc, è un can. Lo poe ara montanha cada dia.

Katuak ez du ezer egiten… eta hala ere, dena da berea. — Eth gat non hè arren… e totun, tot ei sòn. 😄

Nòta: es animaus pòblen er eusquera sancer: Otsoa aipatu eta otsoa atari (en tot parlar deth lop, eth lop ena pòrta), azeria baino azkarragoa (mès fin qu’ua guèine)… E fòrça nòms de familha: Otxoa (lop), Artzak (ossi), Azeri… Es animaus pòrten sègles ací, tanben enes nòms.