Przedstawianie innej osoby — Hau X da

Do tej pory nauczyłeś/aś się mówić o sobie (Ni X naiz) i o swoim rozmówcy (Zu X zara). W tej lekcji dodasz brakujący element: mówienie o innej osobie, przedstawianie jej, mówienie, kim jest i co robi.

Zaimki wskazujące

W języku baskijskim istnieją trzy poziomy bliskości z trzema zaimkami wskazującymi. Będziesz ich stale używać do przedstawiania kogoś.

Zaimek wskazujący	Odległość	Polski
hau	blisko mnie	ten, ta
hori	blisko ciebie	tamten, tamta
hura	daleko od nas obojga	tamten, tamta (daleko)

A oto ich liczby mnogie:

Liczba mnoga	Polski
hauek	ci, te
horiek	tamci, tamte
haiek	tamci, tamte (daleko)

Przedstawianie kogoś za pomocą “Hau … da”

Podstawowa formuła to:

Hau + imię/relacja + da.

Zdanie	Polski
Hau Maialen da.	To jest Maialen.
Hau nire laguna da.	To jest mój przyjaciel/moja przyjaciółka.
Hau nire bizilaguna da.	To jest mój sąsiad/moja sąsiadka.
Hauek nire lankideak dira.	To są moi koledzy/moje koleżanki z pracy.

Zwróć uwagę: dla jednej osoby używasz da, a dla kilku dira. To ta sama koniugacja izan, którą już znasz, w trzeciej osobie.

Hura i bera

Gdy już kogoś przedstawiłeś/aś lub gdy mówisz o osobie, której nie ma w pobliżu, używasz hura (forma standardowa) lub bera (forma potoczna, znacznie częstsza).

Zdanie	Polski
Bera Maialen da.	Ona jest Maialen.
Bera nire bizilaguna da.	On/ona jest moim sąsiadem/moją sąsiadką.
Bera medikua da.	On/ona jest lekarzem/lekarką.

W języku baskijskim nie ma rozróżnienia rodzaju w zaimkach: bera służy zarówno jako „on”, jak i „ona”. Wyjaśnia to kontekst lub imię.

Łącząc wszystko

Spójrz na ten typowy przykład przedstawiania, częsty na zajęciach lub podczas pierwszego spotkania z nowymi sąsiadami:

— Kaixo, hau Maite da. Bera Bilbokoa da, baina orain hemen bizi da. Bera kazetaria da.

— Pozten naiz zu ezagutzeaz, Maite!

— Baita ni ere!

Przeczenie: to NIE jest…

Tak jak już wiesz w przypadku izan, przeczenie występuje przed czasownikiem:

• Hau ez da Egoitz. — To nie jest Egoitz.
• Bera ez da mediku, irakaslea da. — On/ona nie jest lekarzem, jest nauczycielem.

Wskazówka: żeby nie pomylić kolejności, pamiętaj, że w przeczeniu ez zawsze stoi tuż przed odmienionym czasownikiem: ez da, ez naiz, ez gara.