Przedstawianie innej osoby — Hau X da

Do tej pory nauczyłeś się mówić o sobie (Ni X naiz) i o swoim rozmówcy (Zu X zara). W tej lekcji dodajesz brakujący element: mówienie o innej osobie, przedstawianie jej, mówienie kim jest i czym się zajmuje.

Zaimki wskazujące

W języku baskijskim istnieją trzy poziomy bliskości z trzema zaimkami wskazującymi. Będziesz ich używać nieustannie, aby kogoś przedstawić.

Zaimek wskazujący	Odległość	Polski
hau	blisko mnie	ten, ta
hori	blisko ciebie	tamten, tamta
hura	daleko od obojga	ów, owa

Oraz ich liczba mnoga:

Liczba mnoga	Polski
hauek	ci, te
horiek	tamci, tamte
haiek	owi, owe

Przedstawianie kogoś za pomocą “Hau … da”

Podstawowy schemat to:

Hau + imię/relacja + da.

Zdanie	Polski
Hau Maialen da.	To jest Maialen.
Hau nire laguna da.	To jest moja przyjaciółka.
Hau nire bizilaguna da.	To jest mój sąsiad.
Hauek nire lankideak dira.	To są moi współpracownicy.

Zauważ: dla jednej osoby używasz da, a dla kilku dira. To ta sama odmiana czasownika izan, którą już znasz, w trzeciej osobie.

Hura i bera

Kiedy już przedstawiłeś kogoś lub kiedy mówisz o osobie, której nie ma przed tobą, używasz hura (forma standardowa) lub bera (forma codzienna, znacznie częstsza).

Zdanie	Polski
Bera Maialen da.	Ona jest Maialen.
Bera nire bizilaguna da.	On/ona jest moim sąsiadem/moją sąsiadką.
Bera medikua da.	On/ona jest lekarzem/lekarką.

W języku baskijskim nie ma rozróżnienia rodzaju w zaimkach: bera służy zarówno jako “on”, jak i “ona”. Wyjaśnia to kontekst lub imię.

Łącząc wszystko

Spójrz na ten typowy sposób przedstawiania, częsty na zajęciach lub przy pierwszym poznaniu nowych sąsiadów:

— Kaixo, hau Maite da. Bera Bilbokoa da, baina orain hemen bizi da. Bera kazetaria da.

— Pozten naiz zu ezagutzeaz, Maite!

— Baita ni ere!

Przeczenie: to NIE jest…

Tak jak już wiesz w przypadku izan, przeczenie stawia się przed czasownikiem:

• Hau ez da Egoitz. — To nie jest Egoitz.
• Bera ez da mediku, irakaslea da. — On/ona nie jest lekarzem, jest nauczycielem.

Sztuczka: aby nie pomylić się z szykiem, pamiętaj, że w przeczeniu ez stawia się zawsze tuż przed odmienionym czasownikiem: ez da, ez naiz, ez gara.