Lanbideak — Zawody (rozszerzenie)

Ta lekcja rozszerza zawody, które już poznałeś w jednostce o opisie osobistym. Tutaj masz szerszy repertuar, ze szczególnym uwzględnieniem tych, które pojawiają się w opowieściach i codziennych rozmowach o sąsiadach.

Szybka powtórka

Euskera	Polski
ikaslea	uczeń/uczennica
irakaslea	nauczyciel/ka
medikua	lekarz/lekarka
langilea	pracownik/pracownica
jubilatua	emeryt/ka
langabea	bez pracy

Rozszerzenie

Euskera	Polski
erizaina	pielęgniarz/pielęgniarka
sukaldaria	kucharz/kucharka
kazetaria	dziennikarz/dziennikarka
idazlea	pisarz/pisarka
abokatua	adwokat/ka
arkitektoa	architekt/ka
polizia	policjant/ka
suhiltzailea	strażak
dendaria	sprzedawca/sprzedawczyni
zerbitzaria	kelner/ka
mekanikaria	mechanik
igeltseroa	murarz
nekazaria	rolnik/rolniczka
arrantzalea	rybak/rybaczka
gidaria	kierowca
administrazioko langilea	pracownik/pracownica administracji

Sufiksy, które zdradzają zawód

Jeśli się przyjrzysz, wiele zawodów ma typowe sufiksy:

• -ari / -lari → “ten/ta, kto się zajmuje…”: kazetari, dantzari, mekanikari, sukaldari.
• -le → “ten/ta, kto robi…”: irakasle, idazle, ikasle, arrantzale.
• -zain / -zai → “opiekun/ka…”: erizain (opiekun/ka chorych = pielęgniarz/pielęgniarka), atezaina (bramkarz/portier).
• -tzaile → forma produktywna: saltzailea (sprzedawca/sprzedawczyni), suhiltzailea (strażak).

Umiejętność rozpoznawania tych sufiksów pomoże ci odgadnąć nowe zawody bez słownika.

”Być z zawodu X”

Ten wzór już znasz z pierwszych jednostek:

• Ni medikua naiz. — Jestem lekarzem.
• Bera kazetaria da. — On/ona jest dziennikarzem/dziennikarką.
• Gu ikasleak gara. — Jesteśmy uczniami.

Ważne: aby nazwać zawód ogólnie, używa się rodzajnika -a: medikua, kazetaria. (W mowie usłyszysz też mediku naiz, bez rodzajnika; obie formy są poprawne, ale w tym kursie używamy formy z -a.)

Pytanie o zawód

Pytanie	Polski
Zer da zure lanbidea?	Jaki jest twój zawód?
Zertan egiten duzu lan?	W czym pracujesz?
Non egiten duzu lan?	Gdzie pracujesz?
Zer da bere lana?	Jaka jest jego/jej praca?

A żeby odpowiedzieć o sobie lub o innej osobie:

• Ikaslea naiz, baina dendari moduan ere lan egiten dut. — Jestem uczniem, ale pracuję też jako sprzedawca.
• Bera erizaina da, ospitalean lan egiten du. — Jest pielęgniarzem/pielęgniarką, pracuje w szpitalu.

Uwaga: w języku baskijskim “jestem pielęgniarzem” i “jestem pielęgniarką” mówi się tak samo: erizaina naiz. Rzeczowniki nie mają oznaczeń rodzaju. Wyjaśniasz to kontekstem lub imieniem osoby.