Lanbideak — Zawody (rozszerzenie)

Ta lekcja rozszerza listę zawodów, które już poznałeś/aś w rozdziale o opisywaniu osób. Oto większy zbiór, skupiający się na tych, które pojawiają się w opowieściach i codziennych rozmowach o sąsiadach.

Szybka powtórka

Euskera	Polski
ikaslea	student/ka
irakaslea	nauczyciel/ka
medikua	lekarz/lekarka
langilea	pracownik/pracownica
jubilatua	emeryt/ka
langabea	bezrobotny/a

Rozszerzenie

Euskera	Polski
erizaina	pielęgniarz/pielęgniarka
sukaldaria	kucharz/kucharka
kazetaria	dziennikarz/dziennikarka
idazlea	pisarz/pisarka
abokatua	prawnik/prawniczka
arkitektoa	architekt/ka
polizia	policjant/ka
suhiltzailea	strażak/strażaczka
dendaria	sprzedawca/sprzedawczyni
zerbitzaria	kelner/kelnerka
mekanikaria	mechanik
igeltseroa	murarz
nekazaria	rolnik/rolniczka
arrantzalea	rybak
gidaria	kierowca
administrazioko langilea	pracownik/pracownica administracji

Przyrostki zdradzające zawód

Jeśli się przyjrzysz, wiele zawodów ma typowe przyrostki:

• -ari / -lari → „ten/ta, kto się zajmuje…”: kazetari, dantzari, mekanikari, sukaldari.
• -le → „ten/ta, kto robi…”: irakasle, idazle, ikasle, arrantzale.
• -zain / -zai → „opiekun/ka / strażnik/czka…”: erizain (opiekun/ka chorych = pielęgniarz/pielęgniarka), atezaina (dozorca/dozorczyni).
• -tzaile → forma produktywna: saltzailea (sprzedawca/sprzedawczyni), suhiltzailea (strażak/strażaczka).

Umiejętność rozpoznawania tych przyrostków pomoże ci odgadnąć nowe zawody bez słownika.

„Być z zawodu X”

Ten schemat znasz już z pierwszych rozdziałów:

• Ni medikua naiz. — Jestem lekarzem/lekarką.
• Bera kazetaria da. — On/ona jest dziennikarzem/dziennikarką.
• Gu ikasleak gara. — Jesteśmy studentami.

Ważne: aby nazwać zawód w ogólności, używa się rodzajnika -a: medikua, kazetaria. (W mowie potocznej usłyszysz również mediku naiz, bez rodzajnika; obie formy są poprawne, ale na tym kursie używamy formy z -a.)

Pytanie o zawód

Pytanie	Polski
Zer da zure lanbidea?	Jaki jest twój zawód?
Zertan egiten duzu lan?	Czym się zajmujesz w pracy?
Non egiten duzu lan?	Gdzie pracujesz?
Zer da bere lana?	Jaka jest jego/jej praca?

A oto jak odpowiedzieć na pytanie o siebie lub o inną osobę:

• Ikaslea naiz, baina dendari moduan ere lan egiten dut. — Jestem studentem/studentką, ale pracuję też jako sprzedawca/sprzedawczyni.
• Bera erizaina da, ospitalean lan egiten du. — Jest pielęgniarzem/pielęgniarką, pracuje w szpitalu.

Uwaga: w języku baskijskim, aby powiedzieć „jestem pielęgniarzem” lub „jestem pielęgniarką”, mówi się tak samo: erizaina naiz. W rzeczownikach nie ma rodzaju gramatycznego. Wyjaśnia to kontekst lub imię osoby.