Presentar a unatra persona — Hau X da

Dica agora has aprendiu a charrar de tú (Ni X naiz) y de o tuyo interlocutor (Zu X zara). En ista lección añades a pieza que manca: charrar d’unatra persona, presentar-la, dicir quí ye y qué fa.

Os demostrativos

En euskera bi ha tres libels de proximidat con tres demostrativos. Los fereás servir constantemén ta presentar a belún.

Demostrativo	Distancia	Aragonés
hau	a man de yo	iste, ista
hori	a man de tú	ixe, ixa
hura	luen d’os dos	aquer, aquera

Y os suyos plurals:

Plural	Aragonés
hauek	istos, istas
horiek	ixos, ixas
haiek	aquers, aqueras

Presentar a belún con “Hau … da”

A fórmula basica ye:

Hau + nombre/relación + da.

Frase	Aragonés
Hau Maialen da.	Ista ye Maialen.
Hau nire laguna da.	Ista ye la mía amiga.
Hau nire bizilaguna da.	Iste ye o mío vecín.
Hauek nire lankideak dira.	Istos son os míos compañeros de treballo.

Fixa-te: ta una sola persona fas servir da, y ta belunas dira. Ye a mesma conchugación de izan que ya conoixes, en tercera persona.

Hura y bera

Quan ya has presentau a belún, u quan charras d’una persona que no ye debán, fas servir hura (forma estándard) u bera (forma cotidiana, muito més freqüén).

Frase	Aragonés
Bera Maialen da.	Era ye Maialen.
Bera nire bizilaguna da.	Er/era ye o mío/a vecín/a.
Bera medikua da.	Er/era ye medico/a.

En euskera no bi ha distinción de chenero en os pronombres: bera sirve tanto ta “er” como ta “era”. Lo aclara o contexto u o nombre.

Combinando-lo tot

Mira ista presentación tipo, freqüén en clase u en una primera presentación con vecins nuevos:

— Kaixo, hau Maite da. Bera Bilbokoa da, baina orain hemen bizi da. Bera kazetaria da.

— Pozten naiz zu ezagutzeaz, Maite!

— Baita ni ere!

Negación: iste NO ye…

Igual como ya sabes con izan, a negación va dabán d’o verbo:

• Hau ez da Egoitz. — Iste no ye Egoitz.
• Bera ez da mediku, irakaslea da. — Er/era no ye medico, ye profesor.

Truco: ta no embolicar-te con o orden, alcuerda-te que en a negación ez va siempre chusto dabán d’o verbo conchugau: ez da, ez naiz, ez gara.