Onde está? — o caso NON
Você já conhece o sufixo -(e)an da lição “Onde você mora” (Bilbon bizi naiz). Aqui o aplicamos ao bairro: onde está cada coisa.
A pergunta: Non dago…?
Para perguntar onde está…? usamos:
- Non dago …? — Onde está + (sujeito singular)?
- Non daude …? — Onde estão + (sujeito plural)?
- Non zaude? — Onde você está?
- Non nago? — Onde estou?
O verbo é egon (“estar”), que você já viu nas saudações. Lembre-se das formas:
| Pessoa | Forma |
|---|---|
| ni | nago |
| zu | zaude |
| hura | dago |
| gu | gaude |
| zuek | zaudete |
| haiek | daude |
A resposta: lugar + -(e)an + dago
Para dizer onde está algo, acrescente o sufixo -(e)an ao lugar:
| Final do lugar | Padrão | Exemplo |
|---|---|---|
| -a (orgânica, como Donostia) | + n | Donostia → Donostian |
| Vogal sem -a final (mendi, kale-) | + an | mendi → mendian |
| Consoante (Madril, lur) | + en (nomes próprios) / + ean (nomes comuns) | Madril → Madrilen; lur → lurrean |
Atenção para palavras como kale (rua): quando levam o artigo kalea (“a rua”), tira-se o
-ado artigo antes de acrescentar o sufixo: kalea → kale-an = kalean (“na rua”).
Exemplos completos
- Botika kalean dago. — A farmácia está na rua.
- Liburuak mahaian daude. — Os livros estão na mesa.
- Ikaslea ikasgelan dago. — O aluno está na sala de aula.
- Aita tabernan dago. — O pai está no bar.
- Ni euskaltegian nago. — Eu estou no euskaltegi.
- Bilbo Bizkaian dago. — Bilbao está em Bizkaia.
Minidiálogo
— Aupa! Non dago liburutegia? — Olá! Onde está a biblioteca?
— Liburutegia plazan dago, eskolaren ondoan. — A biblioteca está na praça, ao lado da escola.
— Eskerrik asko!
Dica: non = “onde” em euskera. Qualquer resposta a non…? leva um substantivo com sufixo
-(e)anou um advérbio de lugar (hemen, hor, han — você os verá na próxima lição).
Ejercicios
Como se diz "O bar fica na rua"?
Donostia + locativo (em Donostia) = Donostia .
Madril (Madri) + locativo = Madril .
Pergunta: "Onde está a farmácia?" = dago botika?
"Banketxean nago" significa…