Blincar a lo conteniu
Ista traducción ye en beta: puet haber frases sin traducir u erratas.Reportar en Feedback

A1 · Unidad 1

Verbos de movimiento (joan, etorri, ibili)

~12 min

Tres verbos basicos van a amaneixer tot o rato: joan (ir), etorri (venir) e ibili (andar, “mover-se d’un canto ta l’atro”). Os tres tienen formas sinteticas (sin auxiliar) que s’emplegan muitismo en present — y combién aprender-las como bloque.

Joan — ir

PersonaFormaAragonés
ninoavoi
zuzoazvas
huradoava
gugoazimos
zuekzoazteitz
haiekdoazvan

A pregunta clau: Nora zoaz? — Ta án vas? La treballaremos en a lección 03.

Etorri — venir

PersonaFormaAragonés
ninatorviengo
zuzatozviens
huradatorvien
gugatozvenimos
zuekzatozteveniz
haiekdatozvienen

A pregunta clau: Nondik zatoz? — D’án viens? La treballaremos en a lección 04.

Ibili — andar, mover-se

PersonaFormaAragonés
ninabilando, voi movién-me
zuzabiltzaandas
huradabilanda
gugabiltzaandamos
zuekzabiltzateandaz
haiekdabiltzaandan

Ibili sirve tamién ta preguntar “qué andas fendo”: Zer zabiltza? — Qué tal? / Qué traes entre mans? Ye muito freqüent como saludo entre personas que se conoixen.

Atros verbos de movimiento utils

EuskeraAragonésEixemplo
sartudentrarTabernan sartu naiz. — He dentrau en o bar.
irtensalirEtxetik irten naiz. — He saliu de casa.
igopuyarEskailerak igo ditut. — He puyau as escaleras.
jaitsibaxarAldapa jaitsi dut. — He baxau a costera.
iritsi / helduplegarIruñera iritsi naiz. — He plegau ta Iruña.

Por qué importan as formas sinteticas

En euskera, a mayoría d’os verbos se conjugan con un auxiliar: jan dut (he minchau), ikusi dut (he visto). Pero uns pocos verbos muito freqüents — entre els joan, etorri, egon, ibili, eduki, jakin — tienen una conchugación propia “compacta” (sintetica) que s’emplega en present. Como amaneixen tantismo, ye más facil memorizar as seis formas que fer mil ruedos.

Mini-conversación

Aupa, nora zoaz? — Ola! Ta án vas?

Banketxera noa. Eta zu, nondik zatoz? — Voi t’o banco. Y tu, d’án viens?

Lanetik nator. — Viengo d’o treballo.

Eta Lide? Zer dabil? — Y Lide? Qué fa?

Enkargutan dabil, batetik bestera. — Anda fendo encargos, d’un canto ta l’atro.

Nota: as formas sinteticas son un ladriello central de l’A1. Memoriza-las en bloques de 2 (ni/zu) u de 3 (gu/zuek/haiek) cantando, escribindo, repitindo. A inversión vendrá sola con a practica.

Ejercicios

Empareya cada parola con la suya traducción.

Yo voi = Ni .

Tu viens = Zu .

"Nora zoaz?" significa…

"Sartu" y o suyo opuesto "irten" significan, respectivament:

Tarcheta 1 de 22