Blincar a lo conteniu
Ista traducción ye en beta: puet haber frases sin traducir u erratas.Reportar en Feedback

A1 · Unidad 1

Verbos de movimiento (joan, etorri, ibili)

~12 min

Tres verbos basicos amaneixerán de contino: joan (ir), etorri (venir) y ibili (andar, “mover-se d’un costau ta atro”). Os tres tienen formas sinteticas (sin auxiliar) que se fan servir a embute en present — y cal aprender-las como un bloque.

Joan — ir

PersonaFormaAragonés
ninoavoi
zuzoazvas
huradoava
gugoazimos
zuekzoazteiz
haiekdoazvan

A pregunta clau: Nora zoaz? — T’a on vas? La treballaremos en a lección 03.

Etorri — venir

PersonaFormaAragonés
ninatorviengo
zuzatozviens
huradatorvien
gugatozvenimos
zuekzatozteveniz
haiekdatozvienen

A pregunta clau: Nondik zatoz? — D’a on viens? La treballaremos en a lección 04.

Ibili — andar, mover-se

PersonaFormaAragonés
ninabilando, me voi movendo
zuzabiltzaandas
huradabilanda
gugabiltzaandamos
zuekzabiltzateandaz
haiekdabiltzaandan

Ibili tamién sirve ta preguntar “qué andas fendo”: Zer zabiltza? — Qué tal? / En qué andas? Ye muito frecuent como saludo entre personas que se conoixen.

Atros verbos de movimiento útils

BascoAragonésExemplo
sartudentrarTabernan sartu naiz. — He dentrau en a tabierna.
irtensalirEtxetik irten naiz. — He saliu de casa.
igopuyarEskailerak igo ditut. — He puyau as escaleras.
jaitsibaixarAldapa jaitsi dut. — He baixau a cuesta.
iritsi / helduplegarIruñera iritsi naiz. — He plegau ta Pamplona.

Por qué son importants as formas sinteticas

En basco, a mayoría d’os verbos se conchugan con un auxiliar: jan dut (he minchau), ikusi dut (he visto). Pero bels verbos muito frecuents — entre éls joan, etorri, egon, ibili, eduki, jakin — tienen una conchugación propia “compacta” (sintetica) que se fa servir en present. Como amaneixen a embute, ye mas fácil memorizar as seis formas que no fer mil caragols.

Mini-conversación

Aupa, nora zoaz? — Ola! T’a on vas?

Banketxera noa. Eta zu, nondik zatoz? — Voi ta o banco. Y tu, d’a on viens?

Lanetik nator. — Viengo d’o treballo.

Eta Lide? Zer dabil? — Y Lide? Qué fa?

Enkargutan dabil, batetik bestera. — Anda fendo recaus, d’un costau ta atro.

Nota: as formas sinteticas son una pieza central de l’A1. Memoriza-las en bloques de 2 (ni/zu) u de 3 (gu/zuek/haiek) cantando, escribindo, repetindo. A inversión ya vendrá sola con a practica.

Ejercicios

Empareya cada parola con la suya traducción.

Yo voi = Ni .

Tu viens = Zu .

"Nora zoaz?" quiere dicir…

"Sartu" y o suyo oposau "irten" quieren dicir, respectivament:

Tarcheta 1 de 22

(toca ta veyer la traducción)