Adrezas en a carrera
Quan belún te pregunta cómo plegar ta un puesto — u quan te pierdes y preguntas tu — amenistas una man de verbos imperativos y d’adverbios de dirección. En ista lección aplegamos lo esencial.
Imperativos basicos
En o basco, l’imperativo afirmativo d’os verbos de movimiento ye muito directo:
| Forma | Verbo base | Sentiu |
|---|---|---|
| Jo | jo | truca / diriche (jo ezkerrera = chira a la ezquierda) |
| Segi / Jarraitu | segitu / jarraitu | sigue, contina |
| Hartu | hartu | prende (hartu kale hau = prende ista carrera) |
| Igo | igo | puya |
| Jaitsi | jaitsi | baixa |
| Sartu | sartu | dentra |
| Irten | irten | sal |
| Zeharkatu | zeharkatu | cruza |
| Iritsi / heldu | iritsi / heldu | plega (… arte = “dica…”) |
Jo literalment significa “trucar”, pero se fa servir metaforicament como “ir enta”: jo ezkerrera = “tira enta la ezquierda”.
Adverbios y referencias direccionals
| Basco | Aragonés |
|---|---|
| ezkerra | a ezquierda |
| eskuina | a dreita |
| aurrera | enta debant |
| atzera | enta dezaga |
| zuzen | recto, dreito |
| gora | enta alto |
| behera | enta baixo |
Para cuenta: pa indicar dirección enta se fa servir o sufixo
-ra(que veyerás a fundo en a lección 03): ezkerre-ra (a la ezquierda), aurre-ra (enta debant), atze-ra (enta dezaga). Lo mesmo pa gora, behera.
Puestos de referencia tipicos
| Basco | Aragonés |
|---|---|
| semaforoa | semaforo |
| bidegurutzea | cruce, intersección |
| zebrabidea | paso de cebra |
| biribilgunea / errotonda | rotonda |
| aldapa | cuesta |
| eskailerak | escaleras |
| zubia | puent |
| errepidea | carretera |
| kalea | carrera |
Frases tipo
- Jo ezkerrera bidegurutzean. — Chira a la ezquierda en o cruce.
- Segi aurrera semaforora arte. — Sigue recto dica o semaforo.
- Zeharkatu zebrabidea. — Cruza o paso de cebra.
- Igo eskailerak eta sartu eraikinean. — Puya as escaleras y dentra en o edificio.
- Jaitsi aldapa, eta gero jo eskuinera. — Baixa a cuesta, y dimpués chira a la dreita.
- Egin atzera; gehiegi joan zara. — Torna enta dezaga; te n’has pasau.
Demandar y dar indicacions
— Barkatu, non dago udaletxea? — Perdona, an ye a casa de a villa?
— Segi aurrera semaforora arte. Han jo eskuinera eta zeharkatu plaza. Udaletxea elizaren ondoan dago. — Sigue recto dica o semaforo. Astí chira a la dreita y cruza a plaza. A casa de a villa ye a o costau d’a ilesia.
— Eta gertu dago? — Y ye amán?
— Bai, oso gertu. Bost minutu oinez. — Sí, muito amán. Cinco minutos a piet.
Truco: muitas indicacions siguen un patrón fixo: imperativo (jo, segi, zeharkatu) + puesto con sufixo (ezkerrera, semaforora, zebrabidea). Si memorizas o patrón, puez encadenar instruccions largas combinando piezas.
Ejercicios
Cómo dirías "chira a la ezquierda en o semaforo"?
"Zeharkatu" significa…
Sigue recto = aurrera.
Quiers demandar indicacions pa plegar a o hespital. Qué dices?