Blincar a lo conteniu
Ista traducción ye en beta: puet haber frases sin traducir u erratas.Reportar en Feedback

A1 · Unidad 1

¿T'a on vas? — o caso NORA

~12 min

O caso NORA (tamién clamau adlativo) marca o destín d’un movimiento: enta on vas. En castellano se traduce normalment con a preposición “a” (“voy a casa”, “a Bilbao”, “al parque”).

A pregunta: Nora?

PreguntaAragonés
Nora zoaz?¿T’a on vas?
Nora doa?¿T’a on va?
Nora goaz?¿T’a on imos?
Nora doaz?¿T’a on van?

O sufixo: -ra

Pa responder, adhibimos -ra a o puesto de destín. O patrón s’adapta seguntes cómo remate a parola:

Final d’o puestoPatrónExemplo
-a (orgánica, eskola)+ raeskola → eskolara
Vocal sin -a final (Bilbo, etxe)+ raetxe → etxera, Bilbo → Bilbora
Consonant (Madril, Gasteiz)+ eraMadril → Madrilera, Gasteiz → Gasteizera

Tabla d’exemplos

PuestoForma -raFrase modelo
etxe (casa)etxeraEtxera noa. — Voi ta casa.
eskolaeskolaraEskolara doaz. — Van ta la escuela.
euskaltegieuskaltegiraEuskaltegira goaz. — Imos a o euskaltegi.
tabernatabernaraTabernara zoaz? — ¿Vas a o bar?
lan (trabajo)laneraLanera nator. — Vengo a o treballo. (igualment -era dezaga de consonant)
BilboBilboraBilbora doa. — Va ta Bilbao.
DonostiaDonostiaraDonostiara goaz asteburuan. — Imos ta Donostia a fin de semana.
MadrilMadrileraMadrilera doaz. — Van ta Madrit.
mendi (monte)mendiraMendira goaz larunbatean. — Imos ta o mont o sabado.

Mini-truco: nonnora siguen o mesmo patrón que kale-ankale-ra. Si sabes formar Bilbon (en Bilbao), ya sabes formar Bilbora (ta Bilbao): cambea -n por -ra. Si sabes formar Madrilen, sabes formar Madrilera.

Zertara? — “¿A qué?”

Pa preguntar a qué vas (con qué obchectivo), se fa servir Zertara zoaz? y se responde con un verbo + sufixo -tzera:

PreguntaRespuesta
Zertara zoaz tabernara?Kafea hartzera. — A prener café.
Zertara doa Kepa supermerkatura?Erostera. — A mercar.
Zertara goaz mendira?Ibiltzera. — A caminar.
Zertara doaz hondartzara?Igeri egitera. — A nadar.

Patrón: (verbo en participio) + -t(z)era: erosi → erostera, jan → jatera, ikasi → ikastera, ikusi → ikustera, bisitatu → bisitatzera. Ye basicament o “a + infinitivo” d’o castellano.

Mini-conversación

Nora zoaz, Maialen? — ¿T’a on vas, Maialen?

Euskaltegira noa. — Voi a o euskaltegi.

Eta zertara? — Y a qué?

Klasera, noski! Euskara ikastera. — A clase, platero. A aprender euskera.

Eta gero? — Y dimpués?

Tabernara goaz lagunekin pote bat hartzera. — Imos a o bar con os amigos a prener bella cosa.

Adverbios direccionals

Os demostrativos tamién tienen a suya forma NORA:

NON (locativo)NORA (dirección)Significau
hemenhonaenta aquí
horhorraenta ahí
hanharaenta allí
  • Hona zatoz? — Viens aquí?
  • Hara doaz. — Van enta allí.

Recordatorio important: confunde a muita chent a o principio: etxean (en casa) ≠ etxera (ta casa) ≠ etxetik (de casa, lección 04). As tres s’asemellan porque todas parlan de “casa”, pero a información ye de tot diferent. Marca mentalment: NON = -an (estar), NORA = -ra (ir), NONDIK = -tik (venir, lección 4).

Ejercicios

¿Cómo se diz "Voi ta Bilbao"?

Voi ta casa = Etxe noa.

Voi ta Madrit = Madril noa.

¿Qué significa "Eskolara doa"?

Imos a o parque = Parke goaz.

¿Qué quier dicir "Zertara zoaz tabernara?"

Tarcheta 1 de 17

(toca ta veyer la traducción)

Empareya cada parola con la suya traducción.