Czasowniki ruchu (joan, etorri, ibili)

Trzy podstawowe czasowniki będą pojawiać się cały czas: joan (iść), etorri (przychodzić) i ibili (chodzić, “poruszać się z miejsca na miejsce”). Wszystkie trzy mają formy syntetyczne (bez czasownika posiłkowego), które są bardzo często używane w czasie teraźniejszym — i warto nauczyć się ich jako całości.

Joan — iść

Osoba	Forma	Polski
ni	noa	idę
zu	zoaz	idziesz
hura	doa	idzie
gu	goaz	idziemy
zuek	zoazte	idziecie
haiek	doaz	idą

Kluczowe pytanie: Nora zoaz? — Dokąd idziesz? Będziemy je ćwiczyć w lekcji 03.

Etorri — przychodzić

Osoba	Forma	Polski
ni	nator	przychodzę
zu	zatoz	przychodzisz
hura	dator	przychodzi
gu	gatoz	przychodzimy
zuek	zatozte	przychodzicie
haiek	datoz	przychodzą

Kluczowe pytanie: Nondik zatoz? — Skąd przychodzisz? Będziemy je ćwiczyć w lekcji 04.

Ibili — chodzić, poruszać się

Osoba	Forma	Polski
ni	nabil	chodzę, poruszam się
zu	zabiltza	chodzisz
hura	dabil	chodzi
gu	gabiltza	chodzimy
zuek	zabiltzate	chodzicie
haiek	dabiltza	chodzą

Ibili służy również do pytania „co porabiasz”: Zer zabiltza? — Co słychać? / Co porabiasz? Jest to bardzo częste powitanie między osobami, które się znają.

Inne przydatne czasowniki ruchu

Baskijski	Polski	Przykład
sartu	wchodzić	Tabernan sartu naiz. — Wszedłem/Weszłam do baru.
irten	wychodzić	Etxetik irten naiz. — Wyszedłem/Wyszłam z domu.
igo	wchodzić (do góry)	Eskailerak igo ditut. — Wszedłem/Weszłam po schodach.
jaitsi	schodzić	Aldapa jaitsi dut. — Zszedłem/Zeszłam ze wzniesienia.
iritsi / heldu	przybywać, docierać	Iruñera iritsi naiz. — Dotarłem/Dotarłam do Pampeluny.

Dlaczego formy syntetyczne są ważne

W języku baskijskim większość czasowników odmienia się z czasownikiem posiłkowym: jan dut (zjadłem/am), ikusi dut (zobaczyłem/am). Jednak kilka bardzo częstych czasowników — w tym joan, etorri, egon, ibili, eduki, jakin — ma własną, „kompaktową” koniugację (syntetyczną), której używa się w czasie teraźniejszym. Ponieważ pojawiają się tak często, łatwiej jest zapamiętać te sześć form, niż szukać obejść.

Minidialog

— Aupa, nora zoaz? — Cześć! Dokąd idziesz?

— Banketxera noa. Eta zu, nondik zatoz? — Idę do banku. A ty, skąd przychodzisz?

— Lanetik nator. — Przychodzę z pracy.

— Eta Lide? Zer dabil? — A Lide? Co porabia?

— Enkargutan dabil, batetik bestera. — Załatwia sprawy, chodzi z miejsca na miejsce.

Uwaga: formy syntetyczne to kluczowy element na poziomie A1. Zapamiętaj je w blokach po 2 (ni/zu) lub 3 (gu/zuek/haiek), śpiewając, pisząc, powtarzając. Automatyzacja przyjdzie z praktyką.