Czasowniki ruchu (joan, etorri, ibili)

Trzy podstawowe czasowniki będą pojawiać się przez cały czas: joan (iść), etorri (przychodzić) oraz ibili (chodzić, “poruszać się z miejsca na miejsce”). Wszystkie trzy mają formy syntetyczne (bez czasownika posiłkowego), których używa się bardzo często w czasie teraźniejszym — i warto uczyć się ich jako jednego bloku.

Joan — iść

Osoba	Forma	Polski
ni	noa	idę
zu	zoaz	idziesz
hura	doa	idzie
gu	goaz	idziemy
zuek	zoazte	idziecie
haiek	doaz	idą

Kluczowe pytanie: Nora zoaz? — Dokąd idziesz? Przepracujemy je w lekcji 03.

Etorri — przychodzić

Osoba	Forma	Polski
ni	nator	przychodzę
zu	zatoz	przychodzisz
hura	dator	przychodzi
gu	gatoz	przychodzimy
zuek	zatozte	przychodzicie
haiek	datoz	przychodzą

Kluczowe pytanie: Nondik zatoz? — Skąd przychodzisz? Przepracujemy je w lekcji 04.

Ibili — chodzić, poruszać się

Osoba	Forma	Polski
ni	nabil	chodzę, poruszam się
zu	zabiltza	chodzisz
hura	dabil	chodzi
gu	gabiltza	chodzimy
zuek	zabiltzate	chodzicie
haiek	dabiltza	chodzą

Ibili służy także do pytania “co porabiasz”: Zer zabiltza? — Co słychać? / Co masz między rękami (co kombinujesz)? Jest bardzo częste jako powitanie między osobami, które się znają.

Inne przydatne czasowniki ruchu

Euskera	Polski	Przykład
sartu	wchodzić	Tabernan sartu naiz. — Wszedłem do baru.
irten	wychodzić	Etxetik irten naiz. — Wyszedłem z domu.
igo	wchodzić na górę	Eskailerak igo ditut. — Wszedłem po schodach.
jaitsi	schodzić	Aldapa jaitsi dut. — Zszedłem ze wzniesienia.
iritsi / heldu	przybywać	Iruñera iritsi naiz. — Przybyłem do Iruña.

Dlaczego formy syntetyczne są ważne

W euskera większość czasowników odmienia się za pomocą czasownika posiłkowego: jan dut (zjadłem), ikusi dut (zobaczyłem). Ale kilka bardzo częstych czasowników — wśród nich joan, etorri, egon, ibili, eduki, jakin — ma własną “zwartą” odmianę (syntetyczną), której używa się w czasie teraźniejszym. Ponieważ pojawiają się tak często, łatwiej zapamiętać sześć form niż robić tysiąc okrężnych konstrukcji.

Mini-rozmowa

— Aupa, nora zoaz? — Cześć! Dokąd idziesz?

— Banketxera noa. Eta zu, nondik zatoz? — Idę do banku. A ty, skąd przychodzisz?

— Lanetik nator. — Przychodzę z pracy.

— Eta Lide? Zer dabil? — A Lide? Co robi?

— Enkargutan dabil, batetik bestera. — Chodzi i załatwia sprawy, z miejsca na miejsce.

Uwaga: formy syntetyczne to centralny element poziomu A1. Zapamiętuj je w blokach po 2 (ni/zu) lub po 3 (gu/zuek/haiek), śpiewając, pisząc, powtarzając. Biegłość przyjdzie sama wraz z praktyką.