Blincar a lo conteniu
Ista traducción ye en beta: puet haber frases sin traducir u erratas.Reportar en Feedback

A1 · Unidad 1

Transportes (oinez, autobusez, trenez…)

~10 min

Pa zarrar a unidat nos falta una pieza: cómo te mueves. En aragonés s’emplega “en + transporte” (“en coche”, “en autobús”). En euskera s’emplega o sufixo -z (caso instrumental), que s’adhibe a o medio de transporte y, de traza sorprendent, tamién a la parola pa “piet”.

A pregunta

PreguntaAragonés
Nola zoaz?¿Cómo vas?
Zerez zoaz?¿Con qué (medio) vas?
Nola doa Iruñera?¿Cómo va ta Pamplona?

As dos formas (Nola y Zerez) son validas y frecuents. Nola ye más cheneral; zerez implica directament “con qué medio”.

Os medios de transporte

MedioForma con -zAragonés
oin (piet)oineza piet
kotxe / autokotxez / autozen coche
autobusautobusezen autobús
trentrenezen tren
metrometrozen metro
taxitaxizen taxi
bizikletabizikletazen bicicleta
motormotorrezen moto
hegazkinhegazkinezen avión
itsasontziitsasontzizen barco
furgonetafurgonetazen furgoneta
zaldi (caballo)zaldiza caballo

O sufixo ye -z dimpués de vocal y -ez dimpués de consonant (autobus → autobusez). En a practica, cuasi toz os nombres de transporte rematan en vocal, asinas que la formula basica ye: medio + z.

Eixemplos completos

  • Oinez noa lanera. — Voi a piet a o treballo.
  • Iruñera trenez goaz. — Imos ta Pamplona en tren.
  • Bilbora hegazkinez doaz. — Van ta Bilbao en avión.
  • Eskolara bizikletaz dator alaba. — A filla viene ta la escuela en bicicleta.
  • Mendira oinez igotzen gara. — Puyamos a piet a o mont.

Combinando NONDIK + NORA + NOLA

Una frase tipica de viache gosa tener tres piezas: d’on + t’a on + cómo.

  • Iruñetik Donostiara autobusez doa. — Va de Pamplona ta Donostia en autobús.
  • Bilbotik Madrilera trenez gatoz. — Venimos de Bilbao ta Madrid en tren.
  • Etxetik euskaltegira oinez noa. — Voi de casa a o euskaltegi a piet.

Mini-conversación

Aupa! Bihar Bilbora noa. — Ola! Maitín voi ta Bilbao.

Eta nola zoaz? — ¿Y cómo vas?

Trenez. Oso erosoa da. — En tren. Ye muito comodo.

Ni autoz noa beti, baina garestia da gasolina. — Yo voi siempre en coche, pero a gasolina ye cara.

Sobre “oinez”

A primera vista oinez pareixe un caso aparte (“con piet”), pero en realidat ye exactament o mesmo patrón que a resta: oin (piet) + ez (sufixo instrumental). O euskera trata “ir a piet” como cualsiquier atra traza de transporte: fendo servir o medio que te leva.

Repaso final d’o bloque NORA / NONDIK / NOLA

PreguntaSufixoPregunta-tipoRespuesta-tipo
Nora?-raT’a on?Bilbora noa.
Nondik?-tikD’on?Bilbotik nator.
Nola? / Zerez?-z¿Cómo? / ¿Con qué?Trenez noa.

Truco: os tres sufixos chuntos forman cuasi cualsiquier frase de viache. Por eixemplo: Bilbotik Donostiara autobusez goaz, lagun bat bisitatzera. — “Imos de Bilbao ta Donostia en autobús, a visitar a un amigo.” Si dominas istos tres sufixos + as formas sinteticas de joan y etorri, puedes fablar de cualsiquier desplazamiento d’o tuyo día a día.

Ejercicios

Empareya cada parola con la suya traducción.

¿Cómo se diz "Voi en autobús"?

Voi a piet = noa.

Voi ta Pamplona en tren = Iruñera noa.

"Bilbora hegazkinez doaz" significa…

¿Cómo preguntas "¿Cómo vas ta la escuela?"

Tarcheta 1 de 14

(toca ta veyer la traducción)