Blincar a lo conteniu
Ista traducción ye en beta: puet haber frases sin traducir u erratas.Reportar en Feedback

A1 · Unidad 1

Transportes (oinez, autobusez, trenez…)

~10 min

Ta zarrar a unidat nos falta una pieza: cómo te mueves. En aragonés emplegamos “en + transporte” (“en coche”, “en autobús”). En euskera s’emplega lo sufixo -z (caso instrumental), que s’adibe a lo medio de transporte y, sorprendentment, tamién a la parola ta “piet”.

A pregunta

PreguntaAragonés
Nola zoaz?Cómo vas?
Zerez zoaz?Con qué (medio) vas?
Nola doa Iruñera?Cómo va ta Pamplona?

As dos formas (Nola y Zerez) son validas y freqüents. Nola ye más cheneral; zerez implica dreitament “con qué medio”.

Os medios de transporte

MedioForma con -zAragonés
oin (piet)oineza piet
kotxe / autokotxez / autozen coche
autobusautobusezen autobús
trentrenezen tren
metrometrozen metro
taxitaxizen taxi
bizikletabizikletazen bicicleta
motormotorrezen moto
hegazkinhegazkinezen avión
itsasontziitsasontzizen barco
furgonetafurgonetazen furgoneta
zaldi (caballo)zaldiza caballo

Lo sufixo ye -z dimpués de vocal y -ez dimpués de consonant (autobus → autobusez). En a practica, cuasi totz os nombres de transporte rematan en vocal, asinas que la fórmula basica ye: medio + z.

Eixemplos completos

  • Oinez noa lanera. — Voi a piet ta lo treballo.
  • Iruñera trenez goaz. — Imos ta Pamplona en tren.
  • Bilbora hegazkinez doaz. — Van ta Bilbao en avión.
  • Eskolara bizikletaz dator alaba. — La filla vien ta la escuela en bicicleta.
  • Mendira oinez igotzen gara. — Puyamos a piet ta lo mont.

Combinando NONDIK + NORA + NOLA

Una frase tipica de viache gosa tener tres piezas: d’án + ta án + cómo.

  • Iruñetik Donostiara autobusez doa. — Va de Pamplona ta Donostia en autobús.
  • Bilbotik Madrilera trenez gatoz. — Venimos de Bilbao ta Madrid en tren.
  • Etxetik euskaltegira oinez noa. — Voi de casa ta lo euskaltegi a piet.

Mini-conversación

Aupa! Bihar Bilbora noa. — Ola! Maitín voi ta Bilbao.

Eta nola zoaz? — Y cómo vas?

Trenez. Oso erosoa da. — En tren. Ye muito comodo.

Ni autoz noa beti, baina garestia da gasolina. — Yo siempre voi en coche, pero la gasolina ye cara.

Sobre “oinez”

A primer vista oinez pareix un caso aparte (“con piet”), pero en realidat ye exactament lo mesmo patrón que la resta: oin (piet) + ez (sufixo instrumental). Lo euskera trata “ir a piet” como cualsiquier atra manera de transporte: emplegando lo medio que te leva.

Repaso final d’o bloque NORA / NONDIK / NOLA

PreguntaSufixoPregunta-tipoRespuesta-tipo
Nora?-raTa án?Bilbora noa.
Nondik?-tikD’án?Bilbotik nator.
Nola? / Zerez?-zCómo? / Con qué?Trenez noa.

Truco: os tres sufixos chuntos forman cuasi cualsiquier frase de viache. Por eixemplo: Bilbotik Donostiara autobusez goaz, lagun bat bisitatzera. — “Imos de Bilbao ta Donostia en autobús, a visitar a un amigo.” Si dominas istos tres sufixos + as formas sinteticas de joan y etorri, puetz fablar de cualsiquier desplazamiento d’o tuyo día a día.

Ejercicios

Empareya cada parola con la suya traducción.

Cómo se diz "Voi en autobús"?

Voi a piet = noa.

Voi ta Pamplona en tren = Iruñera noa.

"Bilbora hegazkinez doaz" significa…

Cómo preguntas "Cómo vas ta la escuela?"

Tarcheta 1 de 14