¿Qué fa? — Charrar d'a rutina d'atros
Una vegada sabes presentar a belún (Hau X da), o siguient paso natural ye contar qué fa ixa persona: on vive, on treballa, quantos anyos tien, cómo ye o suyo día a día. Tota la conchugación va en tercera persona, asinas que aquí practicamos ixo.
As preguntas
| Pregunta | Aragonés |
|---|---|
| Non bizi da? | ¿On vive? |
| Norekin bizi da? | ¿Con quí vive? |
| Zenbat urte ditu? | ¿Quantos anyos tien? |
| Zer da bera? / Zer egiten du? | ¿Qué ye? / ¿Qué fa? |
| Non egiten du lan? | ¿On treballa? |
| Ezkonduta dago? | ¿Ye casau/ada? |
Patrons de respuesta
Combina lo aprendiu. La estructura ye: suchecto + complementos + verbo.
| Tema | Frase tipo |
|---|---|
| Residencia | Bera Iruñean bizi da. — Vive en Pamplona. |
| Companyía | Bera bikotekidearekin bizi da. — Vive con a suya parella. |
| Edat | Berak hogeita hamar urte ditu. — Tien 30 anyos. |
| Profesión | Bera medikua da. — Ye medico/a. |
| Treballo | Berak ospitalean lan egiten du. — Treballa en l’hospital. |
Locativo -(e)an ta o puesto de treballo
O sufixo -(e)an (“en”) ya lo conoixes d’a unidat de barrio y de residencia. Aquí lo usas ta dicir on treballa belún.
| Puesto | Frase |
|---|---|
| ospitala (hospital) | ospitalean lan egiten du |
| eskola (escuela) | eskolan lan egiten du |
| taberna (bar) | tabernan lan egiten du |
| bulegoa (oficina) | bulegoan lan egiten du |
| denda (botiga) | dendan lan egiten du |
| euskaltegia (academia d’euskera) | euskaltegian lan egiten du |
| etxean (en casa) | etxean lan egiten du |
Remera: si la parola remata en
-aorganica (taberna), se mantién → tabernan. Si remata en consonant (Madril), intercala-e-→ Madrilen.
Profesión + puesto = retrato completo
Combinar profesión con locación ye lo que da consistencia a la presentación d’un vecín:
Bera erizaina da, eta ospitalean lan egiten du. Iruñean bizi da, bikotekidearekin, eta bi seme-alaba ditu.
Hau Maialen da. Bera kazetaria da, egunkari batean lan egiten du. Bilbokoa da, baina orain Donostian bizi da.
Estau civil (vocabulario util)
| Euskera | Aragonés |
|---|---|
| ezkonduta dago | ye casau/ada |
| ezkongabea da | ye solter/a |
| banatuta dago | ye separau/ada |
| dibortziatuta dago | ye divorciau/ada |
| alargun da | ye viudo/a |
Una rutina sencilla
Ta describir lo que fa belún habitualment, repasa o patrón -tzen + du que ya veyés ta as fainas domesticas:
- Goizean lana hasten du zortzietan. — Prencipia o treballo a las ueito.
- Eguerdian etxean bazkaltzen du. — A meyodía mincha en casa.
- Arratsaldean kirola egiten du. — Per la tardada fa esporte.
Ta A1 te basta con frases sueltas; no fa falta encadenar la chornada completa. Si puez dicir tres cosas claras d’un vecín, ya yes presentando-lo bien.
Ejercicios
¿Cómo dices "Treballa en l'hospital"?
Vive en Pamplona = Iruñean da.
"Bera euskaltegian lan egiten du" — ¿en quina profesión encaixa millor?
Tien 40 anyos = Berrogei urte .