¿Qué fai? — Falar de la rutina d'otros
Una vez sabes presentar a daquién (Hau X da), el siguiente pasu natural ye cuntar qué fai esa persona: ónde vive, ónde trabaya, cuántos años tien, cómo ye’l so día a día. Tola conxugación va en tercera persona, asina qu’equí practicamos eso.
Les entrugues
| Entruga | Castellanu |
|---|---|
| Non bizi da? | ¿Ónde vive? |
| Norekin bizi da? | ¿Con quién vive? |
| Zenbat urte ditu? | ¿Cuántos años tien? |
| Zer da bera? / Zer egiten du? | ¿Qué ye? / ¿Qué fai? |
| Non egiten du lan? | ¿Ónde trabaya? |
| Ezkonduta dago? | ¿Ta casáu/ada? |
Patrones de rempuesta
Combina lo deprendío. La estructura ye: suxetu + complementos + verbu.
| Tema | Frase tipu |
|---|---|
| Residencia | Bera Iruñean bizi da. — Vive en Pamplona. |
| Compañía | Bera bikotekidearekin bizi da. — Vive cola so pareya. |
| Edá | Berak hogeita hamar urte ditu. — Tien 30 años. |
| Profesión | Bera medikua da. — Ye médicu/a. |
| Trabayu | Berak ospitalean lan egiten du. — Trabaya nel hospital. |
Locativu -(e)an pal llugar de trabayu
El sufixu -(e)an (“en”) yá lu conoces de la unidá de barriu y de residencia. Equí úseslu pa dicir ónde trabaya daquién.
| Llugar | Frase |
|---|---|
| ospitala (hospital) | ospitalean lan egiten du |
| eskola (escuela) | eskolan lan egiten du |
| taberna (chigre) | tabernan lan egiten du |
| bulegoa (oficina) | bulegoan lan egiten du |
| denda (tienda) | dendan lan egiten du |
| euskaltegia (academia d’euskera) | euskaltegian lan egiten du |
| etxean (en casa) | etxean lan egiten du |
Recuerda: si la pallabra acaba en
-aorgánica (taberna), caltiénse → tabernan. Si acaba en consonante (Madril), intercala-e-→ Madrilen.
Profesión + llugar = retratu completu
Combinar profesión con llocación ye lo que da consistencia a la presentación d’un vecín:
Bera erizaina da, eta ospitalean lan egiten du. Iruñean bizi da, bikotekidearekin, eta bi seme-alaba ditu.
Hau Maialen da. Bera kazetaria da, egunkari batean lan egiten du. Bilbokoa da, baina orain Donostian bizi da.
Estáu civil (vocabulariu útil)
| Euskera | Castellanu |
|---|---|
| ezkonduta dago | ta casáu/ada |
| ezkongabea da | ye solteru/a |
| banatuta dago | ta separáu/ada |
| dibortziatuta dago | ta divorciáu/ada |
| alargun da | ye viudu/a |
Una rutina cenciella
Pa describir lo que fai daquién davezu, repasa’l patrón -tzen + du que yá vieres pa les xeres doméstiques:
- Goizean lana hasten du zortzietan. — Entama’l trabayu a les ocho.
- Eguerdian etxean bazkaltzen du. — A mediu día come en casa.
- Arratsaldean kirola egiten du. — Pela tarde fai deporte.
Pa A1 abóndate con frases sueltes; nun fai falta encadenar la xornada completa. Si puedes dicir tres coses clares d’un vecín, yá lu tas presentando bien.
Ejercicios
¿Cómo dices "Trabaya nel hospital"?
Vive en Pamplona = Iruñean da.
"Bera euskaltegian lan egiten du" — ¿en qué profesión encaxa meyor?
Tien 40 años = Berrogei urte .