Osasuna eta gaixotasunak — zdrowie i dolegliwości

A2 otwiera drzwi do mówienia o tym, jak się czujesz fizycznie: kiedy jesteś chory, co cię boli i co zalecił ci lekarz. Podstawowa struktura, którą już znasz z poziomu A1 (mina daukat), zostaje rozszerzona o specjalistyczne słownictwo, personel medyczny i dialogi w gabinecie lekarskim.

Jak powiedzieć „jestem chory”

W języku baskijskim masz dwie częste formy:

Gaixorik nago. — Jestem chory/a. (stan chwilowy, z egon)
Ez nago ondo. — Nie czuję się dobrze.
Min hartu dut. — Zrobiłem/am sobie krzywdę.
Gaixotu egin naiz. — Zachorowałem/am (czasownik nieprzechodni, naiz).

Uwaga gramatyczna: gaixorik ma przyrostek -rik (stan), tak samo jak pozik (zadowolony), nekatuta, triste. Pamiętaj: stan = egon.

Objawy — uniwersalna formuła X daukat

Podobnie jak na poziomie A1, objawy tworzy się za pomocą eduki (mieć):

Polski	Euskera
Mam gorączkę	Sukarra daukat
Mam kaszel	Eztula daukat
Mam katar	Katarroa daukat
Mam grypę	Gripea daukat
Mam zawroty głowy	Zorabiatuta nago
Mam mdłości	Goragalea daukat

Ból: mina

Ból to w języku baskijskim rzeczownik (mina) i łączy się z częścią ciała w NONGO (-ko), która działa jako dopełnienie określające „jaki rodzaj bólu”:

część ciała + -ko + mina + daukat

Polski	Euskera
Boli mnie głowa	Buruko mina daukat
Boli mnie gardło	Eztarriko mina daukat
Boli mnie brzuch	Sabeleko mina daukat
Boli mnie ząb	Hortzeko mina daukat
Bolą mnie plecy	Bizkarreko mina daukat
Bolą mnie stopy	Oinetako mina daukat

Inna bardzo częsta forma, zwłaszcza gdy coś cię boli „w tej chwili”:

Buruak min ematen dit. — Głowa sprawia mi ból.

W gabinecie lekarskim

Polski	Euskera
Co ci dolega? / Co ci jest?	Zer duzu? / Zer gertatzen zaizu?
Od kiedy?	Noiztik?
Boli cię?	Min ematen dizu?
Proszę brać tabletkę co osiem godzin	Hartu pilula bat zortzi orduro
Proszę odpoczywać	Hartu atseden
Proszę wrócić za tydzień	Itzuli astebete barru

Specjaliści i miejsca

Miejsce / Osoba	Euskera
Przychodnia	anbulatorioa
Szpital	ospitalea
Ostry dyżur	larrialdiak
Lekarz rodzinny	familia-medikua
Pielęgniarka	erizaina
Farmaceuta	botikaria
Apteka	botika / farmazia
Umówiona wizyta	aurretiazko hitzordua

Mini-dialog

— Egun on. Zer duzu?

— Sukarra daukat atzotik, eta buruko mina ere bai.

— Eztulik?

— Bai, baina ez asko.

— Ondo. Hartu pilula hauek zortzi orduro, eta edan ur asko. Hobeto ez bazaude, bihar etorri berriro.

Uwaga kulturowa: w Kraju Basków “botikaria” (farmaceuta/farmaceutka) wciąż jest, w wielu małych miejscowościach, pierwszym miejscem konsultacji w przypadku łagodnych problemów: przeziębienia, ukąszeń, zawrotów głowy. Apteka działa jako filtr przed wizytą u lekarza rodzinnego.