Osasuna eta gaixotasunak — Gesundheit und Beschwerden
~12 min
A2 öffnet dir die Tür, um darüber zu sprechen, wie du dich körperlich fühlst: wann du krank bist, was dir wehtut und was der Arzt dir verschrieben hat. Die Grundstruktur, die du bereits aus A1 kennst (mina daukat), wird um spezifisches Vokabular, medizinisches Fachpersonal und Dialoge in der Arztpraxis erweitert.
Wie man sagt „Ich bin krank“
Im Baskischen gibt es zwei gebräuchliche Formen:
Gaixorik nago. — Ich bin krank. (punktueller Zustand, mit egon)
Ez nago ondo. — Mir geht es nicht gut.
Min hartu dut. — Ich habe mich verletzt.
Gaixotu egin naiz. — Ich bin krank geworden (intransitives Verb, naiz).
Grammatischer Hinweis:gaixorik trägt das Suffix -rik (Zustand), genau wie pozik (zufrieden), nekatuta, triste. Denk daran: Zustand = egon.
Symptome — Universalformel X daukat
Wie in A1 werden Symptome mit eduki (haben) gebildet:
Deutsch
Euskera
Ich habe Fieber
Sukarra daukat
Ich habe Husten
Eztula daukat
Ich habe eine Erkältung
Katarroa daukat
Ich habe Grippe
Gripea daukat
Mir ist schwindelig
Zorabiatuta nago
Mir ist übel
Goragalea daukat
Schmerz: mina
Der Schmerz ist im Baskischen ein Substantiv (mina) und wird mit dem Körperteil im NONGO (-ko) kombiniert, das als Ergänzung für „welche Art von Schmerz“ fungiert:
Körperteil + -ko + mina + daukat
Deutsch
Euskera
Ich habe Kopfschmerzen
Buruko mina daukat
Ich habe Halsschmerzen
Eztarriko mina daukat
Ich habe Bauchschmerzen
Sabeleko mina daukat
Ich habe Zahnschmerzen
Hortzeko mina daukat
Ich habe Rückenschmerzen
Bizkarreko mina daukat
Ich habe Fußschmerzen
Oinetako mina daukat
Eine andere sehr gebräuchliche Form, besonders wenn etwas „genau jetzt“ wehtut:
Buruak min ematen dit. — Der Kopf tut mir weh.
In der Arztpraxis
Deutsch
Euskera
Was fehlt dir? / Was hast du?
Zer duzu? / Zer gertatzen zaizu?
Seit wann?
Noiztik?
Tut es weh?
Min ematen dizu?
Nimm alle acht Stunden eine Tablette
Hartu pilula bat zortzi orduro
Ruh dich aus
Hartu atseden
Komm in einer Woche wieder
Itzuli astebete barru
Fachpersonal und Orte
Ort / Person
Euskera
Das Gesundheitszentrum
anbulatorioa
Das Krankenhaus
ospitalea
Die Notaufnahme
larrialdiak
Der Hausarzt
familia-medikua
Die Krankenschwester
erizaina
Der Apotheker
botikaria
Die Apotheke
botika / farmazia
Vereinbarter Termin
aurretiazko hitzordua
Mini-Dialog
— Egun on. Zer duzu?
— Sukarra daukat atzotik, eta buruko mina ere bai.
— Eztulik?
— Bai, baina ez asko.
— Ondo. Hartu pilula hauek zortzi orduro, eta edan ur asko. Hobeto ez bazaude, bihar etorri berriro.
Kultureller Hinweis: Im Baskenland ist der “botikaria” (Apotheker/in) in vielen kleinen Dörfern immer noch die erste Anlaufstelle für leichte Beschwerden wie Erkältungen, Stiche oder Schwindel. Die Apotheke fungiert als Filter vor dem Hausarzt.
Ejercicios
Was bedeutet „Sukarra daukat“?
In der Arztpraxis sagt der Arzt zu dir „Zer duzu?“. Was fragt er dich?