La gran cultura del chigre vascu xira al rodiu de tres formatos principales: el pintxo (pequeñu, de barra), el ogitarteko (bocadiellu) y el plater konbinatua (platu combináu). Conocer cómo pidir variantes permítete comer en cualquier sitiu.
Los tres formatos
Eusquera
Castellán
Tamañu
pintxoa
pinchu / tapa
pequeñu, de barra
ogitartekoa
bocadiellu
mediu, en pan
plater konbinatua
platu combináu
comida completa
razioa
ración
pa compartir
Ogitarteko lliteralmente significa “lo d’ente panes”: ogi (pan) + arte (ente) + -ko. Ye’l bocadiellu de tola vida, pero fechu con bon pan vascu y rellenos arrogantes.
Rellenos típicos
Estos son los rellenos más habituales que vas ver nuna pizarra de chigre:
Eusquera
Castellán
tortilla
tortiella (de pataca)
txistorra
txistorra
txorizoa
chorizu
gazta
quesu
urdaiazpikoa
xamón
antxoa
anchoa
atuna
atún
gilda
gilda (anchoa + guindilla + aceituna)
Cómo combinar pa pidir
La fórmula ye: descriptor + formatu + bat (mesedez). El descriptor (lo que lleva) va delantre.
Tortilla pintxo bat, mesedez. — Un pinchu de tortiella, por favor.
Gazta ogitartekoa, mesedez. — Un bocadiellu de quesu, por favor.
Txistorra razio bat hartuko dugu. — Vamos tomar una ración de txistorra.
Ogitarteko mistoa, mesedez. — Un bocadiellu mistu, por favor.
Cuando pides pa compartir, uses dugu (“tenemos / tomamos nós”) o hartuko dugu (“vamos tomar”). En grupu ye mui común pidir delles raciones pa toos.
Tortilla pintxoa eta ardo gorri bat — un pinchu de tortiella y un vinu tinto
Una mesa de cuadrilla
— Zer hartuko dugu? — ¿Qué tomamos?
— Niretzat tortilla pintxoa eta zurito bat. — Pa min un pinchu de tortiella y una caña.
— Eta zuretzat? — ¿Y pa ti?
— Nik gazta razio bat eta ardo gorri bat hartuko ditut. — Yo voi tomar una ración de quesu y un vinu tinto.
— Nik plater konbinatu bat: arrautzak, txorizoa eta patata frijituak. — Yo, un platu combináu: güevos, chorizu y pataques frites.
— Bale, hiru eskaera dira. — Val, son tres pidíos.
Pagar
Pagatzera! — ¡A pagar!
Niri tokatzen zait. — Tócame a min.
Nik gonbidatzen zaitut. — Convídote yo.
Erdibana. — A medies, metá cada ún. (compartir)
Nota cultural: los pinchos son una tradición especialmente fuerte en Donostia, Bilbao ya Iruñea. Cada chigre suel tener una especialidá de la casa. El vezu del poteo consiste en dir de chigre en chigre tomando un pinchu y una bebida en cada ún — tradición mui social y mui euskaldun.