Pintxoa, ogitartekoa eta plater konbinatua

Wielka kultura baskijskiego baru kręci się wokół trzech głównych form: pintxo (małe, przy barze), ogitarteko (kanapka) oraz plater konbinatua (danie złożone). Znajomość tego, jak zamawiać warianty, pozwoli ci zjeść w każdym miejscu.

Trzy formy

Baskijski	Polski	Rozmiar
pintxoa	pintxo / przekąska	małe, przy barze
ogitartekoa	kanapka	średnie, w chlebie
plater konbinatua	danie złożone	pełny posiłek
razioa	porcja	do dzielenia się

Ogitarteko dosłownie oznacza “to, co jest między chlebem”: ogi (chleb) + arte (między) + -ko. To zwyczajna kanapka, ale zrobiona z dobrego baskijskiego chleba i obfitych nadzień.

Typowe nadzienia

To najczęstsze nadzienia, które zobaczysz na tablicy baru:

Baskijski	Polski
tortilla	omlet (z ziemniaków)
txistorra	txistorra
txorizoa	chorizo
gazta	ser
urdaiazpikoa	szynka
antxoa	anchois
atuna	tuńczyk
gilda	gilda (anchois + papryczka + oliwka)

Jak łączyć przy zamawianiu

Wzór to: określenie + forma + bat (mesedez). Określenie (czyli to, co zawiera) stoi z przodu.

Tortilla pintxo bat, mesedez. — Jedno pintxo z omletem, proszę.
Gazta ogitartekoa, mesedez. — Jedna kanapka z serem, proszę.
Txistorra razio bat hartuko dugu. — Weźmiemy jedną porcję txistorry.
Ogitarteko mistoa, mesedez. — Jedna kanapka mieszana, proszę.

Kiedy zamawiasz coś do dzielenia, używasz dugu (“mamy / bierzemy my”) albo hartuko dugu (“weźmiemy”). W grupie bardzo często zamawia się kilka porcji dla wszystkich.

Warianty i niuanse

handia — duży / txikia — mały:
- Garagardo handia — duże piwo
- Kafe txikia — mała kawa (mała filiżanka)
hotza — zimny / beroa — gorący:
- Ogitarteko beroa — ciepła kanapka (z grilla)
eta… — i… (do dodawania):
- Tortilla pintxoa eta ardo gorri bat — pintxo z omletem i kieliszek czerwonego wina

Stół towarzystwa

— Zer hartuko dugu? — Co bierzemy?

— Niretzat tortilla pintxoa eta zurito bat. — Dla mnie pintxo z omletem i małe piwo.

— Eta zuretzat? — A dla ciebie?

— Nik gazta razio bat eta ardo gorri bat hartuko ditut. — Ja wezmę porcję sera i kieliszek czerwonego wina.

— Nik plater konbinatu bat: arrautzak, txorizoa eta patata frijituak. — Ja danie złożone: jajka, chorizo i frytki.

— Bale, hiru eskaera dira. — Dobrze, to trzy zamówienia.

Płacenie

Pagatzera! — Czas płacić!
Niri tokatzen zait. — Moja kolej.
Nik gonbidatzen zaitut. — Ja stawiam.
Erdibana. — Po połowie, każdy płaci swoją część. (dzielenie się)

Notka kulturowa: pintxos to tradycja szczególnie silna w Donostii, Bilbao i Iruñei. Każdy bar zwykle ma swoją specjalność. Zwyczaj poteo polega na chodzeniu od baru do baru i braniu w każdym jednego pintxo oraz napoju — to tradycja bardzo towarzyska i bardzo euskaldun.