Czy jest…? — wyrażanie istnienia za pomocą bada/badago

W języku hiszpańskim używamy jednego czasownika („haber/estar”), aby wyrazić dwie różne idee: istnienie („czy w dzielnicy jest apteka?”) i położenie („apteka jest na ulicy Mayor”). Język baskijski bardzo wyraźnie rozróżnia te dwie kwestie i jest to coś, co warto szybko sobie utrwalić.

Istnienie a położenie

Pojęcie	Schemat w baskijskim	Przykład
Istnienie („jest”)	bada(go) + rzeczownik w partitivusie	Auzoan badago* tabernarik?* — Czy w dzielnicy jest jakiś bar?
Położenie (być, znajdować się)	konkretny rzeczownik + miejsce + dago	Taberna kalean dago. — Bar jest na ulicy.

Gdy pytasz, czy coś istnieje (nie gdzie się znajduje, ale czy w ogóle jest), użyj schematu z bada(go).

Pytanie: Ba al dago…?

Obie formy są częste:

Ba al dago + X-rik? — forma standardowa (z partykułą pytającą al).
Bada(go) + X-rik? — forma potoczna, bez al.

Przykłady:

Ba al dago botikarik herrian? — Czy w miejscowości jest apteka?
Badago supermerkaturik auzoan? — Czy w dzielnicy jest supermarket?
Ba al dago komun publikorik? — Czy są toalety publiczne?

Odpowiedź twierdząca

Aby odpowiedzieć „tak, jest”, odpowiada się zbitką bai, badago:

Bai, badago. — Tak, jest (jeden/jedna).
Bai, badaude. — Tak, są (kilka).

I można ją rozwinąć:

Bai, badago botika handi bat eskolaren ondoan. — Tak, jest duża apteka obok szkoły.

Odpowiedź przecząca: -rik

Aby powiedzieć „nie ma”, używamy przy rzeczowniku sufiksu partitivus -rik:

Baskijski	Polski
Ez dago tabernarik.	Nie ma baru / barów.
Ez dago supermerkaturik.	Nie ma supermarketu.
Ez dago kafetegirik.	Nie ma kawiarni.
Ez dago komun publikorik.	Nie ma toalet publicznych.

Sufiks -rik (lub -ik po spółgłosce) to „partitivus”: oznacza nieokreślony rzeczownik w pytaniach i przeczeniach. Zobaczymy go również z innymi czasownikami (Ez dut anaiarik — „nie mam rodzeństwa”).

Gdy już wiesz, że istnieje — pytanie o lokalizację

Gdy już ktoś potwierdzi, że coś istnieje, naturalne jest pytanie gdzie to jest, i wtedy przechodzisz na schemat z poprzedniej lekcji:

— Ba al dago kutxazain automatikorik herrian? — Czy w miejscowości jest bankomat?

— Bai, badago. — Tak, jest.

— Non dago? — Gdzie jest?

— Banketxearen ondoan dago. — Jest obok banku.

Kompletny mini-dialog

— Egun on, barkatu! Auzoan ba al dago liburutegirik?

— Bai, badago.

— Eta non dago?

— Plazaren ondoan, eskolaren atzean.

— Eskerrik asko! Eta kafetegirik?

— Ez, hemen ez dago kafetegirik, baina taberna bat badago.

Wskazówka mnemotechniczna: dla istnienia pomyśl „ba” (= „jest”) + dago/daude. Dla bycia/znajdowania się pomyśl tylko o zwykłym dago/daude. A -rik pojawia się prawie zawsze, gdy mówisz lub pytasz o coś w sposób nieokreślony.