Czy jest…? — istnienie z bada/badago

W języku polskim często używamy jednego czasownika dla dwóch różnych idei: istnienia (“czy w dzielnicy jest apteka?”) oraz umiejscowienia (“apteka jest na ulicy Głównej”). Język baskijski bardzo wyraźnie rozróżnia te dwie rzeczy i warto utrwalić to wcześnie.

Istnieć vs być (znajdować się)

Idea	Wzór po baskijsku	Przykład
Istnieć (“jest / są”)	bada(go) + rzeczownik w partitiwie	Auzoan badago* tabernarik?* — Czy w dzielnicy jest jakiś bar?
Być (znajdować się)	konkretny rzeczownik + miejsce + dago	Taberna kalean dago. — Bar jest na ulicy.

Kiedy pytasz, czy coś istnieje (nie gdzie się znajduje, tylko czy jest), użyj wzoru z bada(go).

Pytanie: Ba al dago…?

Obie formy są częste:

Ba al dago + X-rik? — forma standardowa (z partykułą pytajną al).
Bada(go) + X-rik? — forma potoczna, bez al.

Przykłady:

Ba al dago botikarik herrian? — Czy w miejscowości jest apteka?
Badago supermerkaturik auzoan? — Czy w dzielnicy jest supermarket?
Ba al dago komun publikorik? — Czy są publiczne toalety?

Odpowiedź twierdząca

Aby odpowiedzieć “tak, jest”, używa się połączenia bai, badago:

Bai, badago. — Tak, jest (jeden).
Bai, badaude. — Tak, są (kilka).

I można to rozwinąć:

Bai, badago botika handi bat eskolaren ondoan. — Tak, obok szkoły jest duża apteka.

Odpowiedź przecząca: -rik

Aby powiedzieć “nie ma”, używamy partitiwu -rik na rzeczowniku:

Euskera	Polski
Ez dago tabernarik.	Nie ma baru / barów.
Ez dago supermerkaturik.	Nie ma supermarketu.
Ez dago kafetegirik.	Nie ma kawiarni.
Ez dago komun publikorik.	Nie ma publicznych toalet.

Sufiks -rik (lub -ik po spółgłosce) to “partitiwus”: oznacza rzeczownik nieokreślony w pytaniach i przeczeniach. Zobaczymy go także z innymi czasownikami (Ez dut anaiarik — “nie mam braci”).

Kiedy już wiesz, że coś istnieje — zapytaj o położenie

Gdy ktoś potwierdzi, że coś istnieje, naturalne jest zapytać gdzie się znajduje, i wtedy przechodzisz do wzoru z poprzedniej lekcji:

— Ba al dago kutxazain automatikorik herrian? — Czy w miejscowości jest bankomat?

— Bai, badago. — Tak, jest.

— Non dago? — Gdzie jest?

— Banketxearen ondoan dago. — Jest obok banku.

Pełny mini-dialog

— Egun on, barkatu! Auzoan ba al dago liburutegirik?

— Bai, badago.

— Eta non dago?

— Plazaren ondoan, eskolaren atzean.

— Eskerrik asko! Eta kafetegirik?

— Ez, hemen ez dago kafetegirik, baina taberna bat badago.

Sztuczka mnemotechniczna: dla istnienia pomyśl “ba” (= “jest”) + dago/daude. Dla bycia myśl po prostu o zwykłych dago/daude. A -rik pojawia się prawie zawsze, gdy mówisz lub pytasz o coś w sposób nieokreślony.