Nun país onde pue facer sol, llover y volver a salir el sol na mesma mañana, falar del tiempu ye deporte nacional. Y tien premiu doble: el vocabulariu del eguraldia ye EL terrén perfectu pa prauticar el to futuru recién aprendíu, porque la previsión dizse siempre en geroaldia.
El vocabulariu básicu
Asturianu
Euskera
El tiempu
eguraldia
El sol
eguzkia
La lluvia
euria
La ñeve
elurra
El vientu
haizea
La borrina
lainoa
Les nubes
hodeiak
El chaparrón
zaparrada
La temperatura
tenperatura
Los graos
graduak
La previsión
iragarpena
Les tres construcciones que lu mueven too
Momentu
Construcción
Exemplu
Agora mesmo
fenómenu + ari du
Euria ari du. — Ta lloviendo.
Polo xeneral / güei
fenómenu + egiten du
Hotz handia egiten du. — Fai munchu fríu.
Previsión (futuru)
fenómenu + egingo du
Bihar euria egingo du. — Mañana va llover.
Otres pieces col so verbu propiu:
Eguzkia atera da / aterako da. — Salió / saldrá’l sol.
Haizea dabil. — Fai vientu (el vientu “anda”).
Hodeitsu / eguzkitsu dago. — Ta ñubláu / soleyeru.
Fíxate: el tiempu n’eusquera “fai” coses con egin y l’auxiliar du (ensin suxetu visible): euria egingo du, bero handia egiten du. Ye calcáu al asturianu «fai calor» — solo que tamién la lluvia se «fai».
Cómo se pregunta
Zer eguraldi egiten du zure herrian? — ¿Qué tiempu fai nel to pueblu?
Zer dio iragarpenak biharko? — ¿Qué diz la previsión pa mañana?
Zenbat gradu daude kanpoan? — ¿Cuántos graos hai fuera?
Una previsión de verdá (como na tele)
«Gaur, goizean lainoa izango dugu kostaldean, baina eguerdirako eguzkia aterako da. Arratsaldean hodeiak iritsiko dira mendebaldetik eta gauean euria egingo du, batez ere Bizkaian. Tenperaturak behera egingo du: 22 gradutik 16ra. Bihar, haizea ibiliko da eta zaparradak izango ditugu han-hemenka.»
(Borrina pela mañana na costa, sol al mediudía, nubes pel oeste, lluvia de nueche, baxada de temperatura, mañana vientu y chaparrones sueltos — el clásicu menú atlánticu. 😄)
Diálogu: el plan depende del cielu
— Bihar mendira joango gara?
— Ez dakit… zer dio iragarpenak?
— Goizean eguzkitsu, baina arratsaldean euria egingo du.
— Orduan goiz aterako gara. Zaparrada harrapatzen bagaitu, hurrengoan ez naiz zurekin inora joango! 😄
Ejercicios
"Euria ari du" significa…
La previsión diz: "Bihar eguzkia aterako da". ¿Qué t'espera mañana?