El NOR-NORI-NORK es el verbo de tres argumentos: alguien (NORK) hace algo (NOR) a alguien (NORI). En castellano corresponde a las construcciones con doble pronombre — te lo doy, se lo dije, me lo enseñó.
Es el verbo más complejo del euskera, pero en A2 te basta con dominar los patrones más usados.
La fórmula
partizipioa + d-i-NORI-NORK
El auxiliar tiene tres marcas internas:
d- al principio (presente).
-i- central (es la “raíz” del NOR-NORI-NORK).
-NORI- como infijo (a quién).
-NORK al final (quién hace).
Las formas más útiles para A2
Tabla con NOR singular (“lo”). Filas = a quién (NORI), columnas = quién hace (NORK):
NORI ↓ / NORK →
nik (yo)
zuk (tú)
hark (él)
guk (nos.)
zuek (vos.)
haiek (ellos)
niri (a mí)
—
didazu
dit
—
didazue
didate
zuri (a ti)
dizut
—
dizu
dizugu
—
dizute
hari (a él/ella)
diot
diozu
dio
diogu
diozue
diote
guri (a nos.)
—
diguzu
digu
—
diguzue
digute
zuei (a vos.)
dizuet
—
dizue
dizuegu
—
dizuete
haiei (a ellos)
diet
diezu
die
diegu
diezue
diete
No memorices toda la tabla de golpe. Para A2 céntrate primero en cuatro casillas: dizut, diot, dit, dio. Con esas cuatro y sus derivadas (digu, dizu, didate, diote) hablas el 80% del tiempo.
Patrón mnemónico: las tres letras
Lee las formas siguiendo este orden interno:
d + i + (NORI) + (NORK)
Forma
Lectura
Significado
d-i-zu-t
”presente + [i] + a ti + yo”
yo te lo
d-i-o-t
”presente + [i] + a él + yo”
yo se lo
d-i-t
”presente + [i] + a mí + (él)“
él me lo
d-i-o
”presente + [i] + a él + (él)“
él se lo
d-i-gu-te
”presente + [i] + a nosotros + ellos”
ellos nos lo
Las marcas de NORI son -da- (a mí), -zu- (a ti), -o- (a él), -gu- (a nosotros), -zue- (a vosotros), -e- (a ellos).
Concordancia con el OBJETO (NOR)
Si el objeto es plural (“los”), la forma cambia. Para A2 conviene reconocer la pareja:
Objeto singular
Objeto plural
Castellano
dizut
dizkizut
te lo / te los
diot
dizkiot
se lo / se los
dit
dizkit
me lo / me los
digute
dizkigute
nos lo / nos los
Eman dizkizut bi liburuak. — Te he dado los dos libros.
Y, claro, la NORK lleva -k
El sujeto de NOR-NORI-NORK es ergativo (igual que en NOR-NORK):
Landerek Ainarari opari bat eman dio. — Lander le ha dado un regalo a Ainara.
Aitonak semeari istorioa kontatu dio. — El abuelo le ha contado una historia al hijo.
Verbos típicos NOR-NORI-NORK
Verbo
Significado
Ejemplo
eman
dar
Liburua eman dit.
esan
decir
Egia esan didazu.
erakutsi
enseñar
Argazkia erakutsi diot.
oparitu
regalar
Loreak oparitu dizkiote.
erosi
comprar (a alguien)
Janaria erosi diot amari.
kontatu
contar
Ipuina kontatu digute.
bidali
enviar
Mezua bidali dizut.
idatzi
escribir (a)
Eskutitz bat idatzi diot.
eskaini
ofrecer
Lana eskaini diote.
gomendatu
recomendar
Liburua gomendatu didazu.
Distinción: dar a alguien vs dar algo
Compara los tres tipos de “dar”:
Tipo
Estructura
Ejemplo
NOR (sin objeto): no se aplica a eman
—
—
NOR-NORK (transitivo simple)
Opari bat eman dut.
He dado un regalo.
NOR-NORI-NORK (con destinatario)
Opari bat eman diot Ainarari.
Le he dado un regalo a Ainara.
El destinatario lleva el caso NORI (-ari/-ei). Lo viste en A1; aquí es el infijo del verbo.
Mini-diálogo
— Eskerrik asko, Olatz. Ohar polita idatzi didazu.
— Tira, ezer ez. Esan dizut beti laguntzeko prest nagoela.
— Anbotori ere erakutsi diozu?
— Ez, oraindik ez diot esan. Bihar kontatuko diot.
Trampas frecuentes
No confundir dut con diot.Dut = NOR-NORK (“lo”). Diot = NOR-NORI-NORK (“se lo”). Si la frase tiene un destinatario (a alguien), suele ser NOR-NORI-NORK.
El destinatario lleva -ri/-ei: Anbotori esan diot (a Anboto), no Anbotok (eso sería el sujeto).
El sujeto sigue llevando -k: Anbotok Garaziri liburua eman dio.
Nota pedagógica: la tabla NOR-NORI-NORK es famosa por su densidad. La estrategia A2 es interiorizar primero las cuatro o cinco casillas más usadas y reconocer las demás en lectura. Las irás integrando al hablar.
Ejercicios
"Liburua eman dizut" significa…
¿Qué significa "Esan diot"?
Le he comprado un regalo a Ainara = Ainarari opari bat erosi .