Blincar a lo conteniu
Ista traducción ye en beta: puet haber frases sin traducir u erratas.Reportar en Feedback

A1 · Unidad 1

Momentos d'o día (goizean, arratsaldean, gauean)

~10 min

As partis d’o día en basco funcionan con dos sufixos clau: -(e)an (“en/por”) y -(e)ko (“de”) seguntes ta qué los faigas servir. Lo bueno ye que se combinan de traza regular con todas as parolas.

As parolas base

EuskeraAragonés
goizao maitín
eguerdiao meyodía
arratsaldeaa tardi
iluntzeao tardecer
gauaa nueit

”De maitins / por a tardi” — locativo -(e)an

Ta decir cuan (en qué momento d’o día) ocurre bella cosa, adhibe -(e)an a la radiz:

CuanEuskera
de maitinsgoizean
a meyodíaeguerdian
por a tardiarratsaldean
a o tardeceriluntzean
de nueizgauean

Goizean kafea hartzen dut. — De maitins prengo café.

Arratsaldean lagunekin egoten naiz. — Por a tardi soi con os amigos.

Gauean lo egiten dut. — De nueiz duermo.

”D’o maitín / d’a tardi” — sufixo -ko

Ta precisar a qué hora d’o día, metes debant a parola con -ko d’a hora:

Hora exactaEuskera
as 8 d’o maitíngoizeko zortziak
as 12 d’o meyodíaeguerdiko hamabiak
as 5 d’a tardiarratsaldeko bostak
as 9 d’a nueitgaueko bederatziak

Goizeko zazpietan esnatzen naiz. — Me dispierto a las siet d’o maitín.

Arratsaldeko hirurak dira. — Son as tres d’a tardi.

Marcadors temporals basicos

Estos t’amaneixerán toz os días:

EuskeraAragonés
gaurhue
atzoayer
biharmaitín (día siguient)
etzipasau maitín
orainagora
gerodimpués
lehenantes

Ficacio: para cuenta con bihar (o día siguient, “maitín”) y goiza (o maitín, dica o meyodía). En aragonés, como en castellano, femos servir a mesma parola ta as dos cosas, pero en basco no.

Combinando-lo tot

Bihar goizean lanera joango naiz. — Maitín de maitins iré a treballar.

Atzo arratsaldean zinemara joan ginen. — Ayer por a tardi fomos a o cine.

Gaur gaueko hamarretan afalduko dut. — Hue a las diez d’a nueit cenaré.

Nota cultural: Euskal Herria ye famosa por o suyo iluntze — ixa hora d’o tardecer en que as cuadriellas salen de poteo (ronda de potes/zuritos). No ye ni a tardi ni a nueit: ye un momento d’o día con identidat propia.

Ejercicios

"Goizean" significa…

Quiers decir "as ueito d'o maitín". Cómo lo dices?

Por a tardi = (replena a parola completa).

De nueiz = (replena a parola completa).

Empareya cada parola con la suya traducción.

Tarcheta 1 de 16

(toca ta veyer la traducción)