As tarefas domésticas

Nesta lección aprendes os verbos básicos para falar das etxeko lanak (tarefas da casa). En euskera, os verbos adoitan darse en forma de participio (-tu, -i, -n), que é a forma “de dicionario”: garbitu, prestatu, jaso…

Verbos clave

Euskera	Galego
garbitu	limpar
prestatu	preparar
jaso	recoller
jantzi	vestir / poñer
atera	sacar
zabaldu	tender / abrir
lisatu	pasar o ferro
paseatu	pasear
erosi	mercar

Tarefas típicas

Tarefa	Como se di
Facer a cama	ohea jantzi
Fregar os pratos	ontziak garbitu / harrikoa egin
Pasar a aspiradora	xurgagailua pasa
Tender a roupa	arropa zabaldu
Pasar o ferro á roupa	arropa lisatu
Limpar o baño	komuna garbitu
Tirar o lixo	zaborra atera
Preparar a comida	bazkaria prestatu
Facer a compra	erosketak egin
Pasear o can	txakurra paseatu

Da forma de dicionario ao presente habitual

Cando unha acción se repite habitualmente (todos os días, cada semana…), o verbo cambia á forma con -tzen + o auxiliar dut/duzu/du… (que xa coñeces de ukan):

Persoa	Exemplo	Galego
Nik	Nik etxea garbitzen dut.	Eu limpo a casa.
Zuk	Zuk arropa lisatzen duzu.	Ti pasas o ferro á roupa.
Berak	Aitak bazkaria prestatzen du.	Meu pai prepara a comida.
Guk	Guk erosketak egiten ditugu.	Nós facemos a compra.

Nesta lección non fai falta dominar a conxugación. Queda co patrón -tzen + dut/du para falar da rutina.

Frecuencia

Para dicir cada canto fas unha tarefa:

• egunero — todos os días
• astean behin — unha vez por semana
• astean bitan / hirutan — dúas / tres veces por semana
• noizean behin — de cando en vez
• inoiz ez — nunca

Nire etxean nik astean behin lisatzen dut, baina egunero garbitzen dut sukaldea. — Na miña casa paso o ferro unha vez por semana, pero limpo a cociña todos os días.

Preguntar quen fai que

• Nork garbitzen ditu ontziak? — Quen frega os pratos?
• Nor arduratzen da arropaz? — Quen se encarga da roupa?
• Zuri gustatzen zaizu sukaldatzea? — Gústache cociñar?

Nota cultural: as enquisas sobre o reparto de tarefas no fogar son un clásico nos manuais de euskaltegi — e por unha razón. É vocabulario moi útil para conversas reais con amigos e familia.