Es trabalhs de casa

En aguesta leccion aprenes es vèrbs basics entà parlar des etxeko lanak (trabalhs de casa). En basc, es vèrbs se sòlen dar en forma de participi (-tu, -i, -n), qu’ei era forma “de diccionari”: garbitu, prestatu, jaso…

Vèrbs clau

Basc	Aranés
garbitu	netejar
prestatu	preparar
jaso	amassar
jantzi	vestir / méter
atera	trèir
zabaldu	esténer / daurir
lisatu	lissar
paseatu	passejar
erosi	crompar

Trabalhs tipics

Trabalh	Com se ditz
Hèr eth lit	ohea jantzi
Hèr era sietada	ontziak garbitu / harrikoa egin
Passar er aspirador	xurgagailua pasa
Esténer era ròba	arropa zabaldu
Lissar era ròba	arropa lisatu
Netejar eth banh	komuna garbitu
Trèir es escobilhes	zaborra atera
Preparar eth dinar	bazkaria prestatu
Hèr es crompes	erosketak egin
Passejar eth can	txakurra paseatu

Dera forma de diccionari ath present abituau

Quan ua accion se repetís abituament (cada dia, cada setmana…), eth vèrb cambie ara forma damb -tzen + er auxiliar dut/duzu/du… (que ja coneishes de ukan):

Persona	Exemple	Aranés
Nik	Nik etxea garbitzen dut.	Jo netegi era casa.
Zuk	Zuk arropa lisatzen duzu.	Tu lisses era ròba.
Berak	Aitak bazkaria prestatzen du.	Mèn pair prepaare eth dinar.
Guk	Guk erosketak egiten ditugu.	Nosati hèm es crompes.

En aguesta leccion non cau dominar era conjugason. Reten eth patron -tzen + dut/du entà parlar dera rotina.

Frequéncia

Entà díder cada quan hès un trabalh:

• egunero — cada dia
• astean behin — un còp per setmana
• astean bitan / hirutan — dus / tres còps per setmana
• noizean behin — de quan en quan
• inoiz ez — jamès

Nire etxean nik astean behin lisatzen dut, baina egunero garbitzen dut sukaldea. — En mèn casa lissi un còp per setmana, mais netegi era codina cada dia.

Demanar qui hè qué

• Nork garbitzen ditu ontziak? — Qui hè era sietada?
• Nor arduratzen da arropaz? — Qui s’encargue dera ròba?
• Zuri gustatzen zaizu sukaldatzea? — T’agrade codinar?

Nòta culturau: es enquèstes sus eth repartiment des trabalhs de casa son un classic enes manuaus d’euskaltegi — e per ua rason. Ei vocabulari fòrça util entà conversacions reaus damb amics e familha.