Futuro próximo (-ko / -go)
O futuro próximo en euskera é moi regular: engades unha partícula ao verbo na súa forma base e mantés o auxiliar conxugado en presente. Con esta lección desbloqueas case calquera “farei, irei, verei…”.
A regra nunha liña
Verbo base +
-koou-go+ auxiliar (presente)
| Verbo | Forma base | Futuro | Exemplo |
|---|---|---|---|
| joan (ir) | joan | joango | Bilbora joango naiz (Irei a Bilbo) |
| etorri (vir) | etorri | etorriko | Bihar etorriko da (Virá mañá) |
| ikusi (ver) | ikusi | ikusiko | Filma ikusiko dut (Verei a película) |
| jan (comer) | jan | jango | Pizza jango dugu (Comeremos pizza) |
| eskatu (pedir) | eskatu | eskatuko | Kafea eskatuko dut (Pedirei café) |
A regra do -ko vs -go
É unha elección puramente fonética:
- -go despois de n (os rematados en -n: joan, jan, izan, egon, eraman).
- -ko despois de calquera outra cousa.
Exemplos:
- joan → joango (n + go)
- jan → jango (n + go)
- izan → izango (n + go)
- ikusi → ikusiko (i + ko)
- erosi → erosiko (i + ko)
- eskatu → eskatuko (u + ko)
Se te trabucas e dis joan-ko, todo o mundo o entende. Pero a forma correcta e natural é joango.
O auxiliar vai en presente
Aínda que a frase mire ao futuro, o auxiliar non cambia:
| Persoa | Auxiliar (NOR) | Exemplo |
|---|---|---|
| ni | naiz | Bilbora joango naiz |
| zu | zara | Bilbora joango zara |
| hura | da | Bilbora joango da |
| gu | gara | Bilbora joango gara |
| zuek | zarete | Bilbora joango zarete |
| haiek | dira | Bilbora joango dira |
O mesmo co auxiliar transitivo (ukan) cando hai obxecto:
| Persoa | Auxiliar (NOR-NORK) | Exemplo |
|---|---|---|
| nik | dut | Filma ikusiko dut |
| zuk | duzu | Filma ikusiko duzu |
| hark | du | Filma ikusiko du |
| guk | dugu | Filma ikusiko dugu |
| zuek | duzue | Filma ikusiko duzue |
| haiek | dute | Filma ikusiko dute |
Exemplos en contexto
- Bihar mendira joango naiz. — Mañá irei ao monte.
- Datorren astean klasera etorriko zara? — Virás a clase a vindeira semana?
- Asteburuan film bat ikusiko dugu. — Esta fin de semana veremos unha película.
- Etzi familia etorriko da. — Pasadomañá virá a familia.
- Larunbatean lan egingo dut. — O sábado traballarei.
A negación
Para negar engade ez diante do auxiliar (que pasa á primeira posición):
- Bihar ez naiz Bilbora joango. — Mañá non irei a Bilbo.
- Filma ez dut ikusiko. — Non verei a película.
E a pregunta:
- Etorriko al zara? — Virás?
- Joango al gara mendira? — Iremos ao monte?
Nota cultural: en euskera o futuro con -ko/-go úsase tamén para moitas cousas que en galego son simple presente: Zer hartuko duzu? — “Que tomas / vas tomar?”. É unha das “voces” máis características do idioma; canto antes a asente o oído, mellor.
Ejercicios
"Irei a Bilbo mañá" dise…
Cal é o futuro de "ikusi" (ver)?
"Mañá vereino" = Bihar ikusi dut.
"Irei convosco" = Zuekin joan naiz.