Futuro prossimo (-ko / -go)
O futuro prossimo en euskera ye muito regular: anyades una partícula a o verbo en a suya forma base y mantiens l’auxiliar conchugau en present. Con ista lección desbloqueyas cuasi cualsiquier “feré, iré, veyeré…”.
A regla en una linia
Verbo base +
-kou-go+ auxiliar (present)
| Verbo | Forma base | Futuro | Eixemplo |
|---|---|---|---|
| joan (ir) | joan | joango | Bilbora joango naiz (Iré ta Bilbo) |
| etorri (venir) | etorri | etorriko | Bihar etorriko da (Vendrá maitín) |
| ikusi (veyer) | ikusi | ikusiko | Filma ikusiko dut (Veyeré la cinta) |
| jan (minchar) | jan | jango | Pizza jango dugu (Mincharemos pizza) |
| eskatu (pidir) | eskatu | eskatuko | Kafea eskatuko dut (Pediré café) |
A regla d’o -ko contra -go
Ye una esleición puramén fonetica:
- -go dezaga de n (os remataus en -n: joan, jan, izan, egon, eraman).
- -ko dezaga de cualsiquier atra cosa.
Eixemplos:
- joan → joango (n + go)
- jan → jango (n + go)
- izan → izango (n + go)
- ikusi → ikusiko (i + ko)
- erosi → erosiko (i + ko)
- eskatu → eskatuko (u + ko)
Si t’enganyas y dices joan-ko, tot o mundo lo entiende. Pero la forma correuta y natural ye joango.
L’auxiliar va en present
Encara que la frase mire ent’o futuro, l’auxiliar no cambia:
| Persona | Auxiliar (NOR) | Eixemplo |
|---|---|---|
| ni | naiz | Bilbora joango naiz |
| zu | zara | Bilbora joango zara |
| hura | da | Bilbora joango da |
| gu | gara | Bilbora joango gara |
| zuek | zarete | Bilbora joango zarete |
| haiek | dira | Bilbora joango dira |
Lo mesmo con l’auxiliar transitivo (ukan) cuan i hai obchecto:
| Persona | Auxiliar (NOR-NORK) | Eixemplo |
|---|---|---|
| nik | dut | Filma ikusiko dut |
| zuk | duzu | Filma ikusiko duzu |
| hark | du | Filma ikusiko du |
| guk | dugu | Filma ikusiko dugu |
| zuek | duzue | Filma ikusiko duzue |
| haiek | dute | Filma ikusiko dute |
Eixemplos en contexto
- Bihar mendira joango naiz. — Maitín iré ta o mon.
- Datorren astean klasera etorriko zara? — ¿Vendrás ta clase la semana que vien?
- Asteburuan film bat ikusiko dugu. — Ista fin de semana veyeremos una cinta.
- Etzi familia etorriko da. — Maitín de l’atro vendrá la familia.
- Larunbatean lan egingo dut. — O sabado treballaré.
A negación
Ta negar anyade ez debant de l’auxiliar (que pasa a la primera posición):
- Bihar ez naiz Bilbora joango. — Maitín no iré ta Bilbo.
- Filma ez dut ikusiko. — No veyeré la cinta.
Y a pregunta:
- Etorriko al zara? — ¿Vendrás?
- Joango al gara mendira? — ¿Iremos ta o mon?
Nota cultural: en euskera o futuro con -ko/-go s’emplega tamién ta muitas cosas que en aragonés son simple present: Zer hartuko duzu? — “¿Qué prens / vas a prener?”. Ye una d’as “voces” més caracteristicas d’a luenga; contra antis l’asiente la oreija, millor.
Ejercicios
"Iré ta Bilbo maitín" se diz…
¿Quál ye o futuro de "ikusi" (veyer)?
"Maitín lo veyeré" = Bihar ikusi dut.
"Iré con vusatros" = Zuekin joan naiz.