Futuro proximo (-ko / -go)
O futuro proximo en basco ye muito regular: adhibes una particla a o verbo en a suya forma base y mantienes l’auxiliar conchugau en present. Con ista lección desbloqueyas quasi qualsiquier “feré, iré, veyeré…”.
A regla en una linia
Verbo base +
-kou-go+ auxiliar (present)
| Verbo | Forma base | Futuro | Exemplo |
|---|---|---|---|
| joan (ir-ie) | joan | joango | Bilbora joango naiz (Iré ta Bilbau) |
| etorri (venir) | etorri | etorriko | Bihar etorriko da (Vendrá maitín) |
| ikusi (veyer) | ikusi | ikusiko | Filma ikusiko dut (Veyeré a cinta) |
| jan (minchar) | jan | jango | Pizza jango dugu (Mincharemos pizza) |
| eskatu (demandar) | eskatu | eskatuko | Kafea eskatuko dut (Demandaré café) |
A regla d’o -ko vs -go
Ye una elección purament fonetica:
- -go dimpués de n (os remataus en -n: joan, jan, izan, egon, eraman).
- -ko dimpués de qualsiquier atra cosa.
Exemplos:
- joan → joango (n + go)
- jan → jango (n + go)
- izan → izango (n + go)
- ikusi → ikusiko (i + ko)
- erosi → erosiko (i + ko)
- eskatu → eskatuko (u + ko)
Si t’entivocas y dices joan-ko, tot o mundo l’entiende. Pero a forma correcta y natural ye joango.
L’auxiliar va en present
Anque a frase mire ta o futuro, l’auxiliar no cambia:
| Persona | Auxiliar (NOR) | Exemplo |
|---|---|---|
| ni | naiz | Bilbora joango naiz |
| zu | zara | Bilbora joango zara |
| hura | da | Bilbora joango da |
| gu | gara | Bilbora joango gara |
| zuek | zarete | Bilbora joango zarete |
| haiek | dira | Bilbora joango dira |
O mesmo con l’auxiliar transitivo (ukan) quan bi ha obchecto:
| Persona | Auxiliar (NOR-NORK) | Exemplo |
|---|---|---|
| nik | dut | Filma ikusiko dut |
| zuk | duzu | Filma ikusiko duzu |
| hark | du | Filma ikusiko du |
| guk | dugu | Filma ikusiko dugu |
| zuek | duzue | Filma ikusiko duzue |
| haiek | dute | Filma ikusiko dute |
Exemplos en contexto
- Bihar mendira joango naiz. — Maitín iré ta o mont.
- Datorren astean klasera etorriko zara? — Vendrás ta clase a semana que viene?
- Asteburuan film bat ikusiko dugu. — Ista cabo de semana veyeremos una cinta.
- Etzi familia etorriko da. — Pasau maitín vendrá a familia.
- Larunbatean lan egingo dut. — O sabado treballaré.
A negación
Pa negar adhibe ez debant de l’auxiliar (que pasa a la primera posición):
- Bihar ez naiz Bilbora joango. — Maitín no iré ta Bilbau.
- Filma ez dut ikusiko. — No veyeré a cinta.
Y a pregunta:
- Etorriko al zara? — Vendrás?
- Joango al gara mendira? — Iremos ta o mont?
Nota cultural: en basco o futuro con -ko/-go se fa servir tamién pa muitas cosas que en castellano son present simple: Zer hartuko duzu? — “Qué prens / vas a prener?”. Ye una d’as “voces” mas caracteristicas de l’idioma; quanto antes la faiga l’orella, millor.
Ejercicios
"Iré ta Bilbau maitín" se diz…
Qual ye o futuro de "ikusi" (veyer)?
"Maitín lo veyeré" = Bihar ikusi dut.
"Iré con vusatros" = Zuekin joan naiz.