Futuru próximu (-ko / -go)
El futuru próximu n’euskera ye perregular: añades una partícula al verbu na so forma base y caltién l’auxiliar conxugáu en presente. Con esta lleición desbloquies casi cualquier “faré, diré, veré…”.
La regla nuna llinia
Verbu base +
-koo-go+ auxiliar (presente)
| Verbu | Forma base | Futuru | Exemplu |
|---|---|---|---|
| joan (dir) | joan | joango | Bilbora joango naiz (Iré a Bilbo) |
| etorri (venir) | etorri | etorriko | Bihar etorriko da (Vendrá mañana) |
| ikusi (ver) | ikusi | ikusiko | Filma ikusiko dut (Veré la película) |
| jan (comer) | jan | jango | Pizza jango dugu (Comeremos pizza) |
| eskatu (pidir) | eskatu | eskatuko | Kafea eskatuko dut (Pediré café) |
La regla del -ko vs -go
Ye una eleición puramente fonética:
- -go dempués de n (los remataos en -n: joan, jan, izan, egon, eraman).
- -ko dempués de cualquier otra cosa.
Exemplos:
- joan → joango (n + go)
- jan → jango (n + go)
- izan → izango (n + go)
- ikusi → ikusiko (i + ko)
- erosi → erosiko (i + ko)
- eskatu → eskatuko (u + ko)
Si t’equivoques y dices joan-ko, tol mundu lo entiende. Pero la forma correuta y natural ye joango.
L’auxiliar va en presente
Magar que la frase mire al futuru, l’auxiliar nun camuda:
| Persona | Auxiliar (NOR) | Exemplu |
|---|---|---|
| ni | naiz | Bilbora joango naiz |
| zu | zara | Bilbora joango zara |
| hura | da | Bilbora joango da |
| gu | gara | Bilbora joango gara |
| zuek | zarete | Bilbora joango zarete |
| haiek | dira | Bilbora joango dira |
Lo mesmo col auxiliar transitivu (ukan) cuando hai oxetu:
| Persona | Auxiliar (NOR-NORK) | Exemplu |
|---|---|---|
| nik | dut | Filma ikusiko dut |
| zuk | duzu | Filma ikusiko duzu |
| hark | du | Filma ikusiko du |
| guk | dugu | Filma ikusiko dugu |
| zuek | duzue | Filma ikusiko duzue |
| haiek | dute | Filma ikusiko dute |
Exemplos en contestu
- Bihar mendira joango naiz. — Mañana diré al monte.
- Datorren astean klasera etorriko zara? — ¿Vendrás a clase la selmana que vien?
- Asteburuan film bat ikusiko dugu. — Esti fin de selmana veremos una película.
- Etzi familia etorriko da. — Pasáu mañana vendrá la familia.
- Larunbatean lan egingo dut. — El sábadu trabayaré.
La negación
Pa negar añade ez delantre l’auxiliar (qu’asina pasa a primera posición):
- Bihar ez naiz Bilbora joango. — Mañana nun diré a Bilbo.
- Filma ez dut ikusiko. — Nun veré la película.
Y la entruga:
- Etorriko al zara? — ¿Vendrás?
- Joango al gara mendira? — ¿Diremos al monte?
Nota cultural: n’euskera’l futuru con -ko/-go úsase tamién pa munches coses que n’asturianu son simple presente: Zer hartuko duzu? — “¿Qué tomes / vas tomar?”. Ye una de les “voces” más carauterístiques del idioma; cuanto antes l’asiente la oreya, meyor.
Ejercicios
"Iré a Bilbo mañana" dizse…
¿Cuál ye'l futuru de "ikusi" (ver)?
"Mañana voi velo" = Bihar ikusi dut.
"Diré con vosotros" = Zuekin joan naiz.