Zenbat balio du? Ceny i ilości

Aby zapytać o ceny po baskijsku i zrozumieć, co mówią ci przy kasie, potrzebujesz dwóch rzeczy: zwrotu Zenbat balio du? oraz liczb do 100. System liczbowy w baskijskim jest dwudziestkowy (opiera się na grupach po 20), więc wymaga trochę wprawy.

Kluczowe pytanie

Baskijski	Polski
Zenbat balio du?	Ile to kosztuje?
Zenbat da?	Ile to jest?
Zenbat dira denera?	Ile jest w sumie?
Pagatu daiteke?	Czy można zapłacić? (prośba o rachunek)

Zenbat to “ile” — widziałeś to już w Zenbat urte dituzu? (“Ile masz lat?”). Balio = “warte / kosztuje”.

Liczby do 20 (przypomnienie)

Liczby od 1 do 10 widziałeś już w rozdziale o rodzinie. Tutaj te od 11 do 20:

Liczba	Baskijski
11	hamaika
12	hamabi (hamar + bi)
13	hamahiru
14	hamalau
15	hamabost
16	hamasei
17	hamazazpi
18	hemezortzi
19	hemeretzi
20	hogei

Od 12 do 17 zauważ, jak to działa: hamar (“dziesięć”) + cyfra: hamabi = “dziesięć-dwa” = dwanaście. Hamaika (11) oraz hemezortzi/hemeretzi (18, 19) są nieregularne.

Dziesiątki: system dwudziestkowy

Tutaj jest niespodzianka baskijskiego. Dziesiątki liczy się w grupach po 20:

Liczba	Baskijski	Logika
20	hogei	podstawa
30	hogeita hamar	”20 i 10”
40	berrogei	”podwójne 20” (ber- = podwójny)
50	berrogeita hamar	”podwójne 20 i 10”
60	hirurogei	”trzy 20” (hiru = trzy)
70	hirurogeita hamar	”trzy 20 i 10”
80	laurogei	”cztery 20”
90	laurogeita hamar	”cztery 20 i 10”
100	ehun	podstawa

Przy liczbach pośrednich stosujesz tę samą logikę: 25 = hogeita bost (“20 i 5”), 67 = hirurogeita zazpi (“trzy 20 i 7”). Na początku jest trudno; z praktyką w barze i przy cenach przychodzi samo.

Podawanie ceny

Cena	Baskijski
1 €	euro bat
2 €	bi euro
1,50 €	euro bat eta berrogeita hamar / euro eta erdi
3 €	hiru euro
25 €	hogeita bost euro

Zauważ, że euro nie ma końcówki -a, gdy jest poprzedzone liczbą (tak samo jak w bi anaia, “dwaj bracia”). Dokładne kwoty w centach mówi się tak jak po polsku: hiru euro eta berrogeita hamar zentimo (3,50 €).

Kupowanie kilku rzeczy

Gdy zamawiasz więcej niż jedną sztukę, pamiętaj, by użyć ditut lub ditugu zamiast dut/dugu:

Bi kafe hartuko ditut. — Wezmę dwie kawy.
Hiru ogitarteko hartuko ditugu. — Weźmiemy trzy kanapki.

Przymiotniki do mówienia o cenach

garesti — drogi (także garestia z rodzajnikiem)
merke — tani (merkea z rodzajnikiem)
doan — za darmo

Hau oso garestia da! — To jest bardzo drogie! Bilbon kafea merkea da. — W Bilbo kawa jest tania.

Mini-dialog

— Kafe hutsa eta ogitarteko bat. Zenbat balio du denera?

Czarna kawa i jedna kanapka. Ile jest w sumie?

— Lau euro eta berrogeita hamar.

Cztery euro pięćdziesiąt.

— Tori, bost euro.

Proszę, pięć euro.

— Eskerrik asko, eta hementxe duzu bueltakoa.

Dziękuję, a tu jest reszta.