Zenbat balio du? Ceny i ilości

Aby pytać o ceny po baskijsku i rozumieć, co do ciebie mówią przy płaceniu, potrzebujesz dwóch rzeczy: formuły Zenbat balio du? oraz liczb do 100. System liczbowy w języku baskijskim jest dwudziestkowy (opiera się na grupach po 20), więc wymaga trochę przyzwyczajenia.

Kluczowe pytanie

Baskijski	Polski
Zenbat balio du?	Ile kosztuje?
Zenbat da?	Ile to jest?
Zenbat dira denera?	Ile to jest w sumie?
Pagatu daiteke?	Można zapłacić? (prośba o rachunek)

Zenbat to „ile” — już to widziałeś/aś w Zenbat urte dituzu? („Ile masz lat?”). Balio = „kosztuje”.

Liczby do 20 (przypomnienie)

Liczby od 1 do 10 poznałeś/aś już w rozdziale o rodzinie. Oto liczby od 11 do 20:

Liczba	Baskijski
11	hamaika
12	hamabi (hamar + bi)
13	hamahiru
14	hamalau
15	hamabost
16	hamasei
17	hamazazpi
18	hemezortzi
19	hemeretzi
20	hogei

Zwróć uwagę, że od 12 do 17 liczby tworzy się przez hamar („dziesięć”) + cyfra: hamabi = „dziesięć-dwa” = dwanaście. Hamaika (11) oraz hemezortzi/hemeretzi (18, 19) są nieregularne.

Dziesiątki: system dwudziestkowy

A oto niespodzianka w języku baskijskim. Dziesiątki liczy się w grupach po 20:

Liczba	Baskijski	Logika
20	hogei	podstawa
30	hogeita hamar	„20 i 10”
40	berrogei	„podwójne 20” (ber- = podwójny)
50	berrogeita hamar	„podwójne 20 i 10”
60	hirurogei	„trzy 20” (hiru = trzy)
70	hirurogeita hamar	„trzy 20 i 10”
80	laurogei	„cztery 20”
90	laurogeita hamar	„cztery 20 i 10”
100	ehun	podstawa

W przypadku liczb pośrednich stosuje się tę samą logikę: 25 = hogeita bost („20 i 5”), 67 = hirurogeita zazpi („trzy 20 i 7”). Na początku jest to trudne, ale dzięki praktyce w barze i przy cenach wchodzi w nawyk.

Podawanie ceny

Cena	Baskijski
1 €	euro bat
2 €	bi euro
1,50 €	euro bat eta berrogeita hamar / euro eta erdi
3 €	hiru euro
25 €	hogeita bost euro

Zauważ, że euro nie ma końcówki -a, gdy jest poprzedzone liczbą (tak samo jak w bi anaia, „dwaj bracia”). Dokładne kwoty w centach podaje się w następujący sposób: hiru euro eta berrogeita hamar zentimo (3,50 €).

Kupowanie kilku rzeczy

Gdy prosisz o więcej niż jedną rzecz, pamiętaj, aby użyć ditut lub ditugu zamiast dut/dugu:

• Bi kafe hartuko ditut. — Wezmę dwie kawy.
• Hiru ogitarteko hartuko ditugu. — Weźmiemy trzy kanapki.

Przymiotniki do mówienia o cenach

• garesti — drogi (również garestia z rodzajnikiem)
• merke — tani (merkea z rodzajnikiem)
• doan — gratis / za darmo

Hau oso garestia da! — To jest bardzo drogie! Bilbon kafea merkea da. — W Bilbao kawa jest tania.

Mini-dialog

— Kafe hutsa eta ogitarteko bat. Zenbat balio du denera?

Czarną kawę i kanapkę. Ile to będzie w sumie?

— Lau euro eta berrogeita hamar.

Cztery euro i pięćdziesiąt centów.

— Tori, bost euro.

Proszę, pięć euro.

— Eskerrik asko, eta hementxe duzu bueltakoa.

Dziękuję, a oto reszta.