Wskazówki na ulicy

Kiedy ktoś pyta cię, jak gdzieś dojść — albo kiedy sam się zgubisz i pytasz — potrzebujesz garści czasowników w trybie rozkazującym oraz przysłówków kierunku. W tej lekcji zbieramy to, co najważniejsze.

Podstawowe formy rozkazujące

W języku baskijskim tryb rozkazujący twierdzący czasowników ruchu jest bardzo bezpośredni:

Forma	Czasownik podstawowy	Znaczenie
Jo	jo	uderz / skieruj się (jo ezkerrera = skręć w lewo)
Segi / Jarraitu	segitu / jarraitu	idź dalej, kontynuuj
Hartu	hartu	weź (hartu kale hau = idź tą ulicą)
Igo	igo	wejdź do góry
Jaitsi	jaitsi	zejdź w dół
Sartu	sartu	wejdź
Irten	irten	wyjdź
Zeharkatu	zeharkatu	przejdź na drugą stronę
Iritsi / heldu	iritsi / heldu	dotrzyj (… arte = “aż do…”)

Jo dosłownie znaczy “uderzyć”, ale używa się go metaforycznie jako “kierować się ku”: jo ezkerrera = “skręć w lewo”.

Przysłówki i punkty odniesienia kierunkowe

Euskera	Polski
ezkerra	lewo
eskuina	prawo
aurrera	do przodu
atzera	do tyłu
zuzen	prosto, na wprost
gora	do góry
behera	w dół

Zwróć uwagę: aby wskazać kierunek ku czemuś, używa się przyrostka -ra (który zobaczysz dokładnie w lekcji 03): ezkerre-ra (w lewo), aurre-ra (do przodu), atze-ra (do tyłu). To samo dla gora, behera.

Typowe punkty odniesienia

Euskera	Polski
semaforoa	światła
bidegurutzea	skrzyżowanie, przecięcie ulic
zebrabidea	przejście dla pieszych
biribilgunea / errotonda	rondo
aldapa	wzniesienie
eskailerak	schody
zubia	most
errepidea	droga
kalea	ulica

Zdania wzorcowe

• Jo ezkerrera bidegurutzean. — Skręć w lewo na skrzyżowaniu.
• Segi aurrera semaforora arte. — Idź prosto aż do świateł.
• Zeharkatu zebrabidea. — Przejdź przez przejście dla pieszych.
• Igo eskailerak eta sartu eraikinean. — Wejdź po schodach i wejdź do budynku.
• Jaitsi aldapa, eta gero jo eskuinera. — Zejdź ze wzniesienia, a potem skręć w prawo.
• Egin atzera; gehiegi joan zara. — Zawróć; poszedłeś za daleko.

Pytanie o drogę i wskazywanie drogi

— Barkatu, non dago udaletxea? — Przepraszam, gdzie jest ratusz?

— Segi aurrera semaforora arte. Han jo eskuinera eta zeharkatu plaza. Udaletxea elizaren ondoan dago. — Idź prosto aż do świateł. Tam skręć w prawo i przejdź przez plac. Ratusz jest obok kościoła.

— Eta gertu dago? — A czy to blisko?

— Bai, oso gertu. Bost minutu oinez. — Tak, bardzo blisko. Pięć minut pieszo.

Wskazówka: wiele wskazówek opiera się na stałym schemacie: tryb rozkazujący (jo, segi, zeharkatu) + miejsce z przyrostkiem (ezkerrera, semaforora, zebrabidea). Jeśli zapamiętasz ten schemat, możesz łączyć długie ciągi instrukcji, składając elementy ze sobą.