Fer a compra (lección integradora)
Ista lección integra lo aprendiu en a unidat. Imos a montar una lista d’a compra, repartir productos por botiga y simular un mini-diálogo.
A lista d’a compra (erosketa-zerrenda)
Antis de salir, miramos a niera (hozkailua) y l’almario (armairua). Lo que falta lo apuntamos. Bels productos típicos:
| Categoría | Productos |
|---|---|
| Barazkiak (berduras) | tipula, letxuga, tomatea, piperra, baratxuria |
| Frutak (frutas) | sagarra, banana, laranja, mahatsa, marrubia |
| Haragia (carne) | oilaskoa, txuleta, urdaiazpikoa, txorizoa |
| Arraina (peix) | legatza, antxoak, ganbak, bakailaoa |
| Esnekiak (lacteos) | esnea, gazta, jogurta, gurina |
| Bestelakoak (atros) | ogia, arrautzak, olioa, ozpina, gatza |
Preguntar si bi ha bella cosa (con -rik)
Ta preguntar si una botiga tiene un producto, emplega o partitivo -rik:
- Ogirik baduzu? — ¿Tiens pan?
- Sagarrik ba al duzue? — ¿Tenez mazanas?
- Esnerik behar dugu. — Amenestamos leit.
Y ta dir que NO bi ha:
- Ez dago ogirik. — No bi ha pan.
- Ez daukat sagarrik. — No tiengo mazanas.
O partitivo
-riks’emplega siempre con cantidatz indefinidas y en negación. A forma d’o producto va sin articlo (ogirik, no ogiarik).
Repartir a compra entre botigas
Una charrada típica en planificar:
— Non erosiko dugu ogia? — ¿Án compraremos o pan?
— Okindegian, jakina! — En a panaderia, prou!
— Eta arraina? — ¿Y o peix?
— Auzoko arrandegian. — En a peixateria d’o vico.
— Frutak eta barazkiak? — ¿Y a fruta y a berdura?
— Plazan, beti bezala. — En a plaza, como siempre.
Mini-diálogo en a fruteria
Frutaria: Egun on! Zer nahi duzu?
Bezeroa: Egun on! Kilo bat sagar eta hiru banana, mesedez.
F: Bai, hemen daukazu. Besterik?
B: Bai, kilo erdi tomate ere bai.
F: Tira, hemen.
B: Zenbat da dena?
F: Bost euro eta hogei zentimo.
B: Tori! Eskerrik asko!
F: Zuri! Agur!
Ta repasar
- Cantidat + producto: kilo bat sagar, litro erdi esne, dozena bat arrautza.
- Demandar con cortesía: Jarriko al didazu…? / Eman…, mesedez.
- Zarrar a compra: Zenbat da dena? — X euro. — Tori! — Eskerrik asko!
- Negación con producto: Ez dago …rik (con partitivo).
Nota cultural: muitas familias fan as compras “d’o día” en as botigas d’o vico (fruta-denda, harategia) y van ta o supermercau nomás ta os productos envasaus. Ye una mezcla bien habitual de canals que se nota especialment os sabados de maitín en cualsequier lugar.
Ejercicios
Yes en a fruteria. ¿Cómo demandas meyo quilo de mazanas?
"No bi ha pan" se diz…
"¿Cuánto ye tot?" = Zenbat da ?
Ta preguntar si tienen un producto: "¿Tienen leit?" = Esne ba(d)aukazue?