Esta lleición integra lo deprendío na unidá. Vamos montar una llista de la compra, distribuyir productos por tienda y simular un mini-diálogu.
La llista de la compra (erosketa-zerrenda)
Enantes de salir, miramos la ñevera (hozkailua) y l’armariu (armairua). Lo que falta apúntamoslo. Dalgunos productos típicos:
Categoría
Productos
Barazkiak (verdures)
tipula, letxuga, tomatea, piperra, baratxuria
Frutak (frutes)
sagarra, banana, laranja, mahatsa, marrubia
Haragia (carne)
oilaskoa, txuleta, urdaiazpikoa, txorizoa
Arraina (pexe)
legatza, antxoak, ganbak, bakailaoa
Esnekiak (llácteos)
esnea, gazta, jogurta, gurina
Bestelakoak (otros)
ogia, arrautzak, olioa, ozpina, gatza
Entrugar si hai daqué (con -rik)
Pa entrugar si una tienda tien un productu, usa’l partitivu -rik:
Ogirik baduzu? — ¿Tienes pan?
Sagarrik ba al duzue? — ¿Tenéis mazanes?
Esnerik behar dugu. — Necesitamos lleche.
Y pa dicir que NUN hai:
Ez dago ogirik. — Nun hai pan.
Ez daukat sagarrik. — Nun tengo mazanes.
El partitivu -rik úsase siempre con cantidaes indefiníes y en negación. La forma del productu va ensin artículu (ogirik, non ogiarik).
Repartir la compra ente tiendes
Una conversación típica al preparala:
— Non erosiko dugu ogia? — ¿Ónde compraremos el pan?
— Okindegian, jakina! — Na panadería, ¡claro!
— Eta arraina? — ¿Y el pexe?
— Auzoko arrandegian. — Na pescadería del barriu.
— Frutak eta barazkiak? — ¿Y la fruta y la verdura?
— Plazan, beti bezala. — Na plaza, como siempre.
Mini-diálogu na frutería
Frutaria:Egun on! Zer nahi duzu?
Bezeroa:Egun on! Kilo bat sagar eta hiru banana, mesedez.
F:Bai, hemen daukazu. Besterik?
B:Bai, kilo erdi tomate ere bai.
F:Tira, hemen.
B:Zenbat da dena?
F:Bost euro eta hogei zentimo.
B:Tori! Eskerrik asko!
F:Zuri! Agur!
Pa repasar
Cantidá + productu:kilo bat sagar, litro erdi esne, dozena bat arrautza.
Pidir con educación:Jarriko al didazu…? / Eman…, mesedez.
Pagar la compra:Zenbat da dena? — X euro. — Tori! — Eskerrik asko!
Negación con productu:Ez dago …rik (con partitivu).
Nota cultural: munches families faen les compres “del día” nes tiendes de barriu (fruta-denda, harategia) y van al supermercáu namás pa los productos envasaos. Ye una amiestura mui avezada que se nota especialmente los sábados pela mañana en cualquier pueblu.
Ejercicios
Tas na frutería. ¿Cómo pides mediu quilu de mazanes?
"Nun hai pan" dizse…
"¿Cuántu ye too?" = Zenbat da ?
Pa entrugar si tienen un productu: "¿Tienen lleche?" = Esne ba(d)aukazue?