Blincar a lo conteniu
Ista traducción ye en beta: puet haber frases sin traducir u erratas.Reportar en Feedback

A1 · Unidad 1

Citas y compromisos (hitzorduak)

~10 min

Una agenda viva ye plena de citas y compromisos. Ista lección t’amuestra a charrar d’ells: tener una cita, quedar con belún, dir si yes libre.

Vocabulario clau

EuskeraAragonés
hitzorduacita (alcuerdo d’hora con belún)
bilerareunión
errebisioarevisión (medica, dental)
medikuao medico
dentistadentista
kontsultaconsulta

Tener una cita u reunión

Ta “tiengo X” s’emplega o verbo ukan (dut, du, dugu, ...):

  • Bilera dut. — Tiengo reunión.
  • Hitzordua dut medikuarekin. — Tiengo cita con o medico.
  • Errebisioa du semearekin. — Tien revisión con o suyo fillo.

Si quiers especificar a hora, simplament la adhibes a o prencipio u a la fin: Bostetan bilera dut / Bilera dut bostetan.

Quedar con belún — geratu + -ekin

Geratu significa “quedar(se)”, y combinau con o sociativo -ekin (con):

PatrónEixemploAragonés
X-ekin geratu naizEgoitzekin geratu naizHe quedau con Egoitz
X-ekin geratuko naizEgoitzekin geratuko naizQuedaré con Egoitz

O sufixo -ekin se pega a o nombre. Si remata en consonant s’adhibe -ekin: Mikel + ekin = Mikelekin, Maialenekin. Si remata en vocal s’adhibe -rekin: Garazirekin, Anerekin.

Alcordar a hora

Frases tipicas ta concretar:

  • Zer ordutan geratuko gara? — ¿A qué hora quedamos?
  • Bostetan ondo? — ¿A las cinco bien?
  • Sei eta erdietan geratuko gara. — Quedaremos a las seis y meya.
  • Bederatziak aldera. — Sobre as nueu.
  • Hamabietan. — A las dotze.

Aldera = “alredador de”, “sobre”. Muito util quan no quiers comprometer-te con una hora exacta.

Acceptar y refusar

No / excusa
Bai, ondo!Ezin dut, beste plan bat dut.
Ados!Ezin dut, lanpetuta nago.
Ederki!Ezin dut, beste afari bat dudalako.
Konforme!Beste egun batean, mesedez.

Estar libre / aqueferau

  • Libre nago. — Soi libre.
  • Ordu hori libre dut. — Tiengo ixa hora libre.
  • Lanpetuta nago. — Soi aqueferau/ada.
  • Gauza asko egin behar ditut. — Tiengo muitas cosas que fer.

Aizu, kafe bat hartuko dugu bihar?

Bai, oso ondo. Zer ordutan geratuko gara?

Bostak aldera ondo?

Ezin dut bostetan, dentista dut. Sei eta erdietan?

Ederki, sei eta erdietan tabernan.

Dar excusas con -elako

Quan refusas bella cosa, lo natural ye dar a razón con o sufixo -elako (porque):

  • Ezin dut, lan egin behar dudalako. — No puedo, porque he de treballar.
  • Ezin dut, gaixorik nagoelako. — No puedo, porque soi malo.
  • Ezin dut, amarekin egon behar dudalako. — No puedo, porque he d’estar con a mía mai.

Nota cultural: en euskaltegis y entornos formals se reserva hitzordua ta citas concretas (medico, perruquería). Entre amigos ye más natural emplegar geratu + -ekin, sin a parola hitzordua fueras que quieras sobrescar que ye bella cosa formal.

Ejercicios

"Quedo con Mikel maitín" se diz…

"Tiengo reunión a las cinco" =…

"¿A qué hora quedamos?" = ordutan geratuko gara?

"Sobre as nueu" = Bederatziak

Tarcheta 1 de 13

Empareya cada parola con la suya traducción.